WIPC VLAANDEREN

Nieuwe site en archief

2011-04-11T14:29:00.000-07:00

Sinds april 2011 heeft PEN Vlaanderen een nieuwe website waarin de oude blogs en site zijn opgegaan. Bent u op zoek naar archiefmateriaal en blogberichten van voor 2011? Die vindt u op de volgende adressen:

Algemeen PEN-nieuws voor april 2011: hier.
Schrijversflat-nieuws voor april 2011: hier.
WIPC-nieuws voor april 2011: hieronder.

Nedim Sener, winnaar van de PEN prijs voor vrije meningsuiting, en auteur Ahmet Sik gearresteerd in Turkije

2011-03-07T00:53:00.000-08:00

Het WIPC van PEN Vlaanderen protesteert tegen de arrestatie op 3 maart van 10 Turkse journalisten en schrijvers.

Tegen Ahmed Sik werd reeds een proces gevoerd vanwege een boek over het neo-nationalistische Ergenekon. Hij heeft net een ander boek afgewerkt over de invloed van een islamistische groep binnen de politie.

Nedim Sener is bekend omwille van een boek over tekortkomingen bij de inlichtingendienst die zouden hebben geleid to de moord op Hrant Dink, etnisch Armeens journalist.

Zowel Sik als Sener worden beschuldigd van samenzwering tegen de Turkse regering. Beiden deden openlijk onderzoek en schreven over Ergenekon. Het doel van deze organisatie lijkt het omverwerpen van de regering te zijn, en ze wordt in verband gebracht met een aantal moorden. Eén daarvan is Hrant Dink, vermoord erelid van PEN-Vlaanderen. Het waren de artikels ‘Coup Diaries’, die Sik in 2007 publiceerde in het tijdschrift Nokta, die de aanleiding waren tot het openen van het onderzoek naar deze organisatie. De regering lijkt nu gebruik te maken van de zaak Ergenekon om de seculiere oppositie tegen Erdogan te arresteren en de seculiere erfenis van Turkije in gevaar te brengen.

Andere gearresteerde schrijvers:

Yalçin Küçük, historicus, academicus, schrijver met uitgesproken linkse en seculiere meningen, werd in Januari 2009 gearresteerd in de Ergenon-zaak; hij werd inmiddels vrijgelaten, maar het proces loopt nog.

Dogan Yurdakal schreef een boek over de Turkse geheime diensten.

Mümtaz Idil, Iklim Ayfer Kaleli, Sait Çakir, Ayden Kiyikli, Coskun Musluk, Müyesser Yidiz – allen journalisten voor ODA TV.

Voor verdere informatie:

1362896/European-Commission-expresses-concern-10-journalists-arrested-Turkish-coup-plot.html

http://www.bianet.org/english/freedom-of-expression/128330-several-journalists-in-police-custody

Moordprocessen op vijf Russische journalisten heropend. Strafzaak ineengeslagen journalisten geopend.

2011-03-03T10:57:00.000-08:00

Het Writers in Prison Committee (WiPC) van PEN-Internationaal verheugt zich over de beslissing van het Russisch Federaal Onderzoekscommittee om de moordprocessen op vijf Russische journalisten te heropenen. WiPC vraagt al negen jaar om deze onopgeloste moordzaken grondig te onderzoeken zodat de opdrachtgevers en uitvoerders van deze moorden niet langer vrijuit gaan.

De vijf vermoorde journalisten waarover het gaat zijn:

· Valery Ivanov: 32 jaar, hoofdredacteur van Tolyatinskoye Oibozreniye. Op 29 april 2002 doodgeschoten in Togliatti. Schreef over Tsjetsjeense criminele bendes.

· Natalia Skryl: 29 jaar, journalist voor Nasha Vremia. Op 8 maart 2002 vermoord, vlakbij haar huis in Taganrog. Schreef over corruptie en de machtstrijd in de plaatselijke metaalfabriek.

· Aleksei Sidorov: hoofdredacteur van Tolyatinskoye Oibozreniye, opvolger van Valery Ivanov. Op 10 oktober 2003 door een huurmoordenaar doodgestoken in Togliatti. Schreef kritisch over de plaatselijke criminele bendes.

· Yuri Shchekochiknin: journalist, stierf na vijf dagen coma aan een ‘acute allergische reactie’. Heel waarschijnlijk vergiftigd. Kreeg verschillende doodsbedreigingen nadat hij justitie had beschuldigd van wangedrag.

· Vagif Kochetkov: 31 jaar, journalist voor het Moskouse Trud en Tulskii Molodoi Kommunar. Stierf op 8 januari 2006 aan zijn verwondingen, die hij op 27 december 2005 had opgelopen. Schreef over een farmaceutische firma en georganiseerde misdaad. Kreeg verschillende doodsbedreigingen.

WiPC-Vlaanderen is ook verheugd om van de openbaar aanklager van het Russisch Federaal Onderzoekscommittee te vernemen dat de gewelddadige aanvallen op de journalisten Oleg Kashin, Anatoliy Adamchuk en Mikhael Beketov, eind vorig jaar, grondig onderzocht zullen worden. De videobeelden waarop we konden zien hoe een van de journalisten minutenlang met een ijzeren staaf in elkaar werd geslagen waren schokkend. De openbaar aanklager meldt ons dat hij een strafzaak heeft geopend en een onderzoek voert naar de mogelijke daders.

Nieuws van Mehmet Bakir, PEN-Vlaanderen erelid

2011-03-02T12:14:00.000-08:00

Actief voor Amnesty in Berlijn en bevreesd voor uitwijzing

Sinds zijn vrijlating uit de gevangenis van Bolu (Turkije) in 2009 woont de Turks-Duitse journalist Mehmet Bakir (48), erelid van Pen-Vlaanderen, weer in Berlijn. Op 2 februari 2011 was hij er spreker op een bijeenkomst van de Turkije-groep van Amnesty International. Hij hield een uiteenzetting over de mensonwaardige levensomstandigheden in Turkse gevangenissen en de schrijnende problematiek van de gevangenentransporten. Ondertussen heeft hij zelf problemen met zijn verblijfsvergunning en dreigt hij uitgewezen te worden.

Amnesty-avond over Turkije

Sinds zijn terugkeer in Berlijn zet Mehmet Bakir zich in voor Amnesty International. Op 2 februari 2011 werd voor een tweehonderdtal geïnteresseerden een Turkije-avond georganiseerd. Mehmet bracht er als ervaringsdeskundige een beklijvende getuigenis en analyse van de toestand in de Turkse gevangenissen.

Hij wees erop dat er voor de gedetineerden totaal geen sprake is van resocialisatie. Voeding, sanitair en gezondheidszorg zijn in de overvolle Turkse gevangenissen beneden alle peil. Er heerst constant agressie en veel gevangenen kampen met zware psychische problemen. Iedereen tracht op zijn manier te overleven. Wie geen geld heeft voor een bekwame advocaat, heeft zijn proces al bij voorbaat verloren. Sommigen moeten meer dan een jaar op hun proces wachten. Bekentenissen worden via folterpraktijken afgedwongen. Gevangenen die hun straf al uitgezeten hebben, dienen soms nog maanden in de cel te blijven, omdat de akte van hun vrijlating maar niet aankomt. De vrijgelatenen hebben het achteraf erg moeilijk met hun re-integratie. De recidivegraad in Turkije is bijzonder hoog.

Mehmet Bakir wees ook op de problematiek van de gevangenentransporten. Zelf moest hij ooit zo’n driedaags transport ondergaan, waarbij hij slechts een keer naar het toilet mocht en eten noch drinken kreeg. De gevangenen zitten in de vrachtwagens als haringen in een ton en sommigen moeten zelfs de hele tijd staan. Ondertussen zijn ze met knellende en snijdende spiraalhandboeien aan elkaar vastgeketend. Ventilatie is er niet en de temperatuur in de transportwagens kan tijdens de zomermaanden erg hoog oplopen. Ook dat probleem wil Mehmet Bakir nu in de openbaarheid brengen.

Getraumatiseerd en werkloos

Aan zijn verblijf in de Turkse gevangenissen heeft Mehmet Bakir een trauma overgehouden. Hij is nog steeds in psychotherapie. Telkens als de herinneringen weer boven komen, voelt hij zich ellendig. De ene dag gaat het beter dan de andere. Op fysiek vlak is hij aan de beterhand, al moet hij nog steeds medicatie nemen om de werking van zijn schildklier te stimuleren.

Een baan heeft hij nog niet te pakken gekregen. Als journalist zou hij wel weer op freelance basis kunnen werken, maar daartoe voelt hij zich momenteel nog niet in staat. Ondertussen fotografeert hij wel geregeld voor Amnesty International met het toestel dat hij zich dankzij Pen Vlaanderen heeft kunnen aanschaffen. Helaas verdient hij geen geld met zijn foto’s.

Risico op uitwijzing

Doordat Mehmet Bakir (door zijn detentie) meer dan zes maanden uit Duitsland weg is geweest, dreigt hij nu zijn verblijfsvergunning te verliezen. Hij loopt dan het risico om in Duitsland als illegaal bestempeld te worden. Mogelijks moet hij daardoor opnieuw een hele juridische lijdensweg afleggen en daar heeft hij de kracht en de energie niet meer voor. Op de steun van Amnesty Duitsland rekent hij niet erg. Amnesty Italië, België en Frankrijk hebben zich, naar zijn zeggen, al meer voor hem ingezet dan de Duitse afdeling. Het is mogelijk dat hij straks asiel om humanitaire redenen moet aanvragen of zijn toevlucht moet nemen tot kerkasiel. Hij overweegt ook om naar Zweden, België of Zwitserland uit te wijken. Over een paar weken moet hij alvast meer duidelijkheid krijgen over zijn toestand in Duitsland.

Filmproject

Toch blijft Mehmet moedig toekomstplannen maken. Hij heeft een draaiboek gemaakt voor een documentaire over “Poëzie en Dichteressen in Turkije”. Nu bekijkt hij de mogelijkheden om die documentaire effectief gerealiseerd te krijgen.

Recente ontwikkelingen in Midden-Oosten Standpunt PEN International

2011-02-02T12:28:00.000-08:00

John Ralston Saul, voorzitter van PEN International, juicht de democratische ontwikkelingen in Tunesië toe, maar maakt zich ernstig zorgen over het gewelddadige optreden tegen vreedzame manifestanten elders in de regio, meer bepaald in Egypte, Jemen en Syrië.

(standpunt gepubliceerd op 31 januari)

PEN International verheugt zich over de vrijlating van alle Tunesische journalisten, bloggers en andere politieke gevangenen. Die kwamen vrij na de vreedzame revolutie die een einde maakte aan het regime van president Ben Ali. Ook de opheffing van de vele beperkingen op de vrijheid van meningsuiting is een positieve evolutie. PEN hoopt op de volledige erkenning van het vrije woord en het recht van vereniging in Tunesië.

In Egypte arresteerde de politie sinds 25 januari een groot aantal manifestanten die democratische hervormingen eisen. Onder hen een aantal journalisten. Minstens tien journalisten die verslag uitbrachten van de betogingen, werden aangevallen. De vrijheid van vereniging is ingeperkt, internet en mobiele telefonie worden op grote schaal verstoord. De websites van twee onafhankelijke kranten, Al-Dustour en El-Badil, en een aantal sociale media werden lamgelegd. Op 30 januari werd het Al Jazeerabureau in Caïro gesloten.

In Jemen nemen tienduizenden mensen deel aan vreedzame protestmarsen. Ze eisen democratische en sociale hervormingen. In Syrië heeft de overheid Facebook en andere sociale networksites geblokkeerd. Ook het sms-verkeer is er lamgelegd. In beide landen wordt gevreesd voor de arrestatie van oppositieleden, schrijvers en journalisten.

“PEN International betuigt opnieuw zijn solidariteit met alle collega’s die het streven naar meer democratie ondersteunen en gebruik maken van hun recht om vrij te spreken, te schrijven en zich aan te sluiten bij vreedzame acties van medeburgers”, aldus John Ralston Saul.

Schrijfster en journaliste Conceição de Deus Lima monddood gemaakt in São Tomé

2011-01-06T01:16:00.000-08:00

Maria de Conceição de Deus Lima, dichteres en journaliste van de Afrikaanse eilandenstaat Sao Tomé en Principe, kreeg na inmenging van de premier van dat land haar ontslag bij de staatsomroep TVS. Conceição werkte meer dan 15 jaar op de BBC World Service in Londen en keerde in 2008 naar haar geboorteland São Tomé terug. Ze begon te werken voor de Santomese staatstelevisie TVS als redacteur van het actualiteitenprogramma Em Directo. Toen begonnen de moeilijkheden. Reeds enkele maanden geleden, tijdens haar verslaggeving over de voorbije verkiezingen, kreeg ze moeilijkheden met regeringspolitici wegens haar onpartijdige berichtgeving. Begin december 2010 steeg de spanning ten top, wat resulteerde in regelrechte censuur en haar ontslag. Conceição wilde Dr Carlos Veiga, kandidaat eerste minister voor Kaapverdië, interviewen. Een halfuur voor het programma live zou worden uitgezonden, kreeg TVS een telefoontje van de eerste minister Patrice Trovoada met het bevel het interview af te voeren en Conceição onmiddelijk te ontslaan. TVS volgde de orders op en 24 uur later kreeg zij haar ontslagbrief. Dit is duidelijk een regelrechte aanval op de persvrijheid en een directe politieke inmenging in het functioneren van de staatstelevisie. Dit door een regering die het niet nauw neemt met de vrijheid van meningsuiting. Via deze link kun je een petitie ondertekenen die protesteert tegen deze beknotting van de persvrijheid. Zie ook dit bericht.

Persvrijheid beknot in Hongarije en Turkije

2011-01-05T10:39:00.000-08:00

U leest er meer over op de site van De Tijd:

Anonymous strijdt voor vrije meningstuiging op het Tunesische internet

2011-01-05T10:30:00.000-08:00

De groep Anonymous heeft een aantal belangrijke Tunesische regeringssites geblokkeerd om te protesteren tegen het gevoerde internetbeleid van de regering op gebied van de vrije meningsuiting. "Le gouvernement tunisien, dirigé par le président Ben Ali, a montré un niveau de censure outrageant, bloquant non seulement des sites de blogeurs dissidents, mais aussi des sites comme Flickr, ou toute source d'information mentionnant WikiLeaks", aldus Anonymous. Meer info kunt u hier lezen.

Kazachstan muilkorft kritische pers

2011-01-04T23:40:00.000-08:00

Bekijk dit VRT-filmpje.

Dichter en erevoorzitter Wit-Russische PEN Vladimir Nekliaev afgeranseld en ontvoerd

2010-12-22T08:59:00.000-08:00

De Wit-Russische schrijver Vladimir Nekliaev (63) werd in de nasleep van de presidentsverkiezingen in Minsk afgeranseld en opgepakt. Het Writers in Prison Committee is gechoqueerd en roept op om massaal te protesteren. Nekliaev is de voormalige voorzitter van de Wit-Russische PEN en was kandidaat bij de presidentsverkiezingen die volgens een officiële uitslag door Loekasjenko werden gewonnen.
Na het bekendmaken van de volgens velen gemanipuleerde uitslag kwam het tot demonstraties in de hoofdstad. Daarbij werden opposanten massaal opgepakt. Ook journalisten en schrijvers werden gearresteerd. Nekliaev werd neergeslagen en naar het ziekenhuis gebracht, waar dokters een hersenletsel vaststelden. Even later werd hij door onbekenden in het ziekenhuis meegenomen, naar verluidt wordt hij vastgehouden in een gebouw van de Wit-Russische geheime dienst. PEN International roept op om Nekliaev meteen vrij te laten en hem alle medische zorgen te geven, en wil een onderzoek naar het afranselen en de ontvoering uit het ziekenhuis.
Nekliaev werd eerder dit jaar al gearresteerd onder de beschuldiging van ‘valse informatie’ te hebben verspreid. Hij is de leider van de organisatie ‘Speak the Truth’. Na de demonstraties werden onder anderen ook de schrijvers en journalisten Pavel Severinets, Aleksandr Fiaduta, Nadina Radzina, Dimitri Bondarenko, Natalia Koliada, Tiomo Zhalianzniak, Irina Khalip opgepakt.

Liu Xiaobo krijgt Nobelprijs voor de Vrede op 10 december a.s.

2010-12-04T13:08:00.000-08:00

Op 10 december aanstaande wordt in Oslo aan Liu Xiaobo, de voormalige president van het onafhankelijke Chinese PEN-centrum, de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt. Hij zal er zelf niet kunnen bij zijn, aangezien hij in China in de gevangenis zit, samen met meer dan veertig andere schrijvers, waaronder nog twee andere PEN-leden.

De uitreiking werd aangekondigd begin oktober en sindsdien hebben de Chinese autoriteiten de prijs op allerlei manieren aangevochten. Liu Xiaobo werd bestempeld als crimineel en alle nieuws over zijn Nobelprijs werd tegengehouden. Buitenlandse regeringen werden aangemaand geen vertegenwoordigers te sturen naar de uitreiking; supporters, familie, vrienden en kennissen van Liu werden bedreigd. Liu’s vrouw Liu Xia werd onder huisarrest geplaatst; zij en andere familieleden mogen het land niet verlaten om de plechtigheid in Oslo bij te wonen op 10 december. Toch omzeilen meer en meer Chinezen de firewall om op zoek te gaan naar meer informatie over de toewijzing van de Nobelprijs aan hun dissidente landgenoot.

PEN International roept alle leden op om op 10 december symbolisch actie te ondernemen.

De Vlaamse afdeling van Amnesty International voert op 9 december actie voor de Chinese Ambassade in Brussel en lanceert een Facebookactie.

Op 8 januari 2000 schreef Liu Xiaobo het volgende gedicht voor zijn vrouw:

One Letter Is Enough

for Xia

one letter is enough
for me to transcend and face
you to speak

as the wind blows past
the night
uses its own blood
to write a secret verse
that reminds me each
word is the last word

the ice in your body
melts into a myth of fire
in the eyes of the executioner
fury turns to stone

two sets of iron rails
unexpectedly overlap
moths flap toward lamp
light, an eternal sign
that traces your shadow

Twee gevangen schrijver krijgen Liu Xiaobo Courage to Write Award

2010-11-17T09:18:00.000-08:00

Het Independent Chinese PEN Center (ICPC) heeft twee gevangen schrijvers, de Chinees Liu Xianbin en de Birmees Zargana gehonoreerd met de Liu Xiaobo Courage to Write Award. Ze krijgen deze onderscheiding, genoemd naar de gevangen Chinese dissident en Nobelprijswinnaar voor de Vrede Liu Xiaobo, voor hun doorgedreven volhouding en moed om te blijven schrijven ondanks hun gevangenschap. De schrijvers worden door het ICPC ook benoemd als erelid, samen met vijf andere in China gevangen schrijvers Luo Yongquan, Huang Xiaomin, Liu Yonggen, Zhuo Xiaohuan And Tang Cailong.

Liu Xianbin (42) nam deel aan de studentenprotesten in 1989 en werd daarvoor veroordeeld tot een gevangenisstraf van tweeënhalf jaar. Nadat zijn vrijlating begon hij te schrijven en zich in te zetten voor mensenrechten en democratie. In 1999 werd hij opnieuw veroordeeld tot dertien jaar opsluiting. Hij kwam vrij in 2008, maar nadat Liu Xiaobo de Nobelprijs kreeg en Liu Xianbin daarop zijn steun aan de dissident uitsprak, werd hij weer opgepakt.

Zargana (49) is een van de bekendste dissidenten van Birma. Sinds 1988 werd hij vier keer gevangen gezet voor zijn kritiek op het generaalsregime voor een periode van in totaal acht jaar. In 2008 werd hij veroordeeld tot een celstraf van 35 jaar. Zargana ontving eerder de England PEN/Pinter Prize and PEN Canada’s One Humanity Award.

http://www.chinesepen.org

15 november: Dag van de Gevangen schrijver, ook op Klara

2010-11-08T02:46:00.000-08:00

Writers in Prison Committees: nu al vijftig jaar onder het motto “Because writers speak their minds”

Vrije meningsuiting was vanaf de oprichting van PEN International in 1921 de hoeksteen van zijn werking: zorg om gevangen, gefolterde en gedode collega’s werd tot uiting gebracht in toespraken op congressen, in resoluties, steunbrieven, telegrammen naar regeringen en opname van schrijvers in ballingschap. In 1960 werd die traditie van solidariteit geformaliseerd in een Comité.
Tijdens een PEN-congres in Rio de Janeiro meldde de toenmalige secretaris-generaal David Carver dat eerder een comité van drie mensen was aangesteld om een lijst van gevangen schrijvers samen te stellen. De lijst, waarop 56 namen stonden (7 uit Albanië, 25 uit Tsjecho-Slovakije, 13 uit Hongarije, 2 uit Frankrijk en 9 uit Roemenië), werd aan alle congresdeelnemers voorgelegd en Carver stelde voor om in landen ‘where writers had been imprisoned because they spoke or wrote their minds’ de PEN-centra daar verslag zouden uitbrengen, en waar er geen centrum was, PEN International zou werken via een Writers in Prison Committee.
Dat oorspronkelijke comité van drie mensen is nu een comité van meer dan 70 PEN-centra in de hele wereld geworden. De jaarlijkse ‘case list’ telt zo’n 900 namen van auteurs, uitgevers, journalisten en internetschrijvers. We focussen op de benarde toestand van vervolgde individuen, die telkens met naam en toenaam worden genoemd. We protesteren tegen het verbranden van boeken en het blokkeren van blogs.
De methode die het WIPC altijd heeft gehanteerd: gedegen research, gevolgd door het versturen van alarmberichten naar de leden en gerichte campagnes, werd later overgenomen door Amnesty International.
Om de vijftig jaar van onze werking te vieren, werden vijftig gevallen uitgekozen die symbool staan voor alle bedreigde schrijvers, voor elk jaar één. U vindt de lijst met informatie over de betreffende schrijvers hier. Onder hen Joseph Brodsky, Wole Soyinka, Yannis Ritsos, Breyten Breytenbach, Vaclav Havel, Nawal El Saadawi, Salman Rushdie, Ken Saro-Wiwa, Ana Politkovskaja, Hrant Dink, Liu Xiabao...
Het comité voor gevangen schrijvers van PEN Vlaanderen heeft ervoor gekozen dit jaar zijn aandacht te verdelen. In oktober nodigden we drie Congolese auteurs uit in het Zuiderpershuis in Antwerpen, en combineerden zo de 50 jaar WIPC met 50 jaar Congolese onafhankelijkheid.
En op 15 november zal de Klara-uitzending ‘De tuin van Eden’ van Bart Stouten geheel gewijd zijn aan de Oeigoerse schrijver Nurmuhemmet Yasin. Die werd veroordeeld tot 10 jaar gevangenis voor het publiceren van het verhaal ‘De wilde duif’. Bart Stouten brengt u de Nederlandse versie, gelardeerd met muziek uit de streek en met informatie over onze werking. Het originele verhaal kunt u hier horen. (Maandag 15 november, van 19 tot 20 u, Klara).

Hardhandig optreden tegen aanhangers Nobelprijswinnaar Liu Xiaobo

2010-10-13T14:44:00.000-07:00

Pen International is erg ongerust over de hardhandige aanpak van talloze Chinese schrijvers en intellectuelen nadat de gevangen schrijver Liu Xiaobo de Nobelprijs voor de Vrede had ontvangen. Naar verluidt zijn er meer dan 30 dissidenten gearresteerd, gewaarschuwd of onder huisarrest geplaatst en ze worden nu strenger in het oog gehouden.
Bijzondere ongerustheid bestaat er over Liu Xia, de vrouw van de laureaat, die niet meer mag communiceren met de buitenwereld nadat ze haar man op 10 oktober ging bezoeken in de Jinzhou-gevangenis om hem op de hoogte te brengen van zijn Nobelprijs. Haar mobiele telefoon werd beschadigd.
Repressie van dissidenten is niet ongewoon in China maar gevreesd wordt dat de toekenning van de Nobelprijs aan Liu Xiaobo zal leiden tot een verslechtering van de situatie.

Nobelprijs voor de Vrede gaat naar Liu Xiaobo

2010-10-09T07:28:00.000-07:00

Lees hieronder de tekst van PEN-Vlaanderen voorzitter Geert van Istendael, verschenen in De Standaard van 9 oktober 2010.
Meer info over Liu Xiaobo vindt u hier.

De man die niet op de stoel zat

China is niet geamuseerd, nu een Chinese bajesklant, de schrijver Liu Xiaobo, de Nobelprijs voor de Vrede krijgt. GEERT VAN ISTENDAEL vertelt waarom hij wél blij is.

Vorig jaar, op 15 november, belegde onze bescheiden afdeling PEN Vlaanderen een China-namiddag in de Bozar in Brussel. Er waren verschillende Chinese schrijvers uitgenodigd. Sha Yexin was daar, de grootste levende theaterauteur van China. Ma Jian was daar, hij schreef de ultieme roman over de bloedige gebeurtenissen van Tienanmen (Beijing Coma), die in China zelf niet kon verschijnen. Tijdens dergelijke bijeenkomsten zetten wij op het podium altijd een lege stoel. Het is een idee dat we hebben overgenomen van onze vrienden uit de PEN-afdeling Québec. De lege stoel is bestemd voor de schrijver die we zo graag hadden willen horen, maar die niet kan komen, niet omdat hij onverwacht een griepje heeft gekregen, nee, hij is er niet omdat hij in de gevangenis zit of het eigen land niet uit mag.

Die dag hadden we de lege stoel gereserveerd voor Liu Xiaobo.

PEN International verdedigt nu al sinds 1921 het vrije woord, waar ook ter wereld. Het ziet er niet naar uit dat PEN gauw overbodig zal worden.

We zijn zeer gelukkig dat de Nobelprijs voor de Vrede dit jaar gaat naar de man die niet op de stoel zat, naar de even prominente als vervolgde Chinese schrijver, dichter, filosoof en mensenrechtenactivist Liu Xiaobo. We kunnen intussen de aanklachten die in de loop der jaren tegen hem gericht werden blindelings opsommen: contrarevolutionaire activiteiten, opruiing, verstoring van de openbare orde en, hoe vreselijk, kritiek op de communistische partij van zijn vaderland. We kunnen dat, omdat Liu Xiaobo lang niet de enige schrijver of journalist is die het in China aan de stok krijgt met de overheid. Woorden als tientallen of drommen of scharen zijn hier adequaat. Het wil maar niet ophouden.

Adopteren

PEN Vlaanderen is natuurlijk een kleine afdeling. Toch hebben we de Chinese schrijver Zheng Yichun, die in de kerker zit, geadopteerd, zoals dat heet. Hij schreef vooral kritische stukken op buitenlandse webstekken. De man lijdt aan suikerziekte. Adopteren betekent in het geval van Zheng Yichun dan ook dat ons Comité voor Gevangen Schrijvers probeert ervoor te zorgen dat hij de geneesmiddelen krijgt die hij nodig heeft. Maar, zoals gezegd, hij is slechts een van de velen. O ja, ik was zijn vreselijke misdaad nog vergeten. Zheng Yichun had het staatsgezag ondermijnd.

Eind september hield PEN International zijn zesenzeventigste wereldcongres in Tokio. PEN Vlaanderen kon daar twee afgevaardigden naartoe sturen. Een van de belangrijkste resoluties die in Tokio werden aangenomen, ging over de Volksrepubliek China. Gelukkig hebben de autoriteiten het afgelopen jaar een paar mensen vrijgelaten. Maar dat is het dan ook zo ongeveer geweest. Voor de rest gaat het pesten en vervolgen van schrijvers, dichters en journalisten, kortom, van iedereen die ook maar het geringste kritische geluid laat horen, onverminderd voort, over het hele land. Zo werd bijvoorbeeld de dichter Luo Yongquan veroordeeld tot twee jaar heropvoeding door arbeid omdat hij twee (2) gedichten had geschreven die iemand ergens in het buitenland op de radio had voorgelezen.

Ontsnappen kan nauwelijks. Ook het wereldwijde web biedt geen vluchtwegen. Duizenden webstekken worden afgegrendeld. Internetfora gaan dicht zodra een enigszins controversieel thema opduikt. Wijk je uit naar webstekken in het buitenland, dan nog krijgen ze je te pakken, zoals bijvoorbeeld Huang Qi en Tan Zuoren hebben mogen ondervinden, respectievelijk voor drie en voor vijf jaar achter de tralies.

Liu Xiaobo is een oud-voorzitter van het Onafhankelijke Chinese PEN-Centrum. De meeste leden van dat centrum zitten noodgedwongen in het buitenland. Liu Xiaobo werd gearresteerd omdat hij, zoals Zheng Yichun en talloze anderen, het staatsgezag ondermijnd had. Op kerstdag 2009 hoorde hij een straf van elf jaar tegen zich uitspreken. Wat was de misdaad van Liu Xiaobo?

In 2008 had hij, samen met vele anderen, het Charter 08 opgesteld. Het charter vroeg politieke hervormingen, het doorbreken van het één-partijstelsel en meer eerbied voor de mensenrechten. Tienduizend mensen zouden het hebben ondertekend. Ik vind dat zonder meer een indrukwekkend aantal. Iedere ondertekenaar weet dat hij of zij voor de rechter gesleept kan worden. Voor één handtekening. Je zet je naam onder het charter en je weet: ik loop gevaar. Iedere handtekening is een daad van moed. We kunnen alleen maar diep het hoofd buigen voor de tienduizend Chinezen die hun angst wisten te overwinnen. Sha Yexin, die we vorig jaar in de Brusselse Bozar mochten begroeten, was één van hen. En Liu Xiaobo dus.

China is niet geamuseerd, nu een bajesklant de Nobelprijs voor de Vrede krijgt. China spreekt dreigende taal. De Chinees-Noorse betrekkingen zouden eronder kunnen lijden. De kreten van bewondering voor het Chinese economische mirakel zijn in West-Europa niet van de lucht. Dat China een dictatuur is, wordt al te licht weggewuifd. Daarom is de prijs voor Liu Xiaobo van het grootste belang. Lees hiernaast zelf maar eens hoe gevaarlijk zijn geschriften zijn.

GEERT VAN ISTENDAEL Wie? Schrijver en voorzitter van de Vlaamse afdeling van de schrijversvereniging PEN International. Wat? Het Nobelprijscomité maakt een belangrijk statement door de Chinese schrijver Liu Xiaobo te bekronen met de Nobelprijs voor de Vrede. Waarom? Dat China een dictatuur is, wordt in het Westen al te licht weggewuifd.

Vier jaar na de moord op Anna Politkovskaja

2010-10-06T08:19:00.000-07:00

Op 7 oktober 2006, op Poetins verjaardag, werd Anna Politkovskaja, schrijver en correspondent van de onafhankelijke Russische krant Novaya Gazeta, vermoord. Haar hersenen werden uit haar hoofd geschoten.

PEN, de buitenlandse pers en hoogwaardigheidsbekleders reageerden geschokt en hoopten dat de moordenaars en hun opdrachtgevers zo vlug mogelijk opgepakt en berecht zouden worden. Ook wij, vanuit het WIPC-Vlaanderen, drongen met een petitie bij Poetin aan op een snel en eerlijk onderzoek. Een honderdtal schrijvers had die petitie ondertekend.

Het proces van de vermeende moordenaars, dat in november 2009 plaatsvond, was echter een complete farce, aldus Vera en Ilya Politkovsky, zoon en dochter van Anna. De profetische woorden van Anna Politkovskaja in Putin’s Russia werden waarheid: ‘Vrijwel niemand in Rusland gelooft in de eerlijkheid en onafhankelijkheid van de Russische rechterlijke macht. De Russische rechterlijke macht en het Openbaar Ministerie zijn tegenwoordig, net als vroeger, het slaafje van de politici.’ Het verzoek van haar kinderen om in beroep te gaan werd, zonder juridische motivering, door de rechter geweigerd en ondertussen komt de verjaring almaar dichterbij.

Een paar dagen nadat Anna Politkovskaja neergekogeld werd, verwonderde Poetin zich over de internationale verontwaardiging. Ze was toch maar een middelmatig schrijvertje, een doodgewone journalist waar veel te veel drukte om werd gemaakt.

Haar boeken spreken dit tegen. Als waarheidszoeker wendde Anna Politkovskaja de blik niet af en getuigde ze in A Dirty War, A Small Corner of Hell en in Putin’s Russia over de verzwegen gruwelijkheden in de eerste en tweede Tsjetsjeense oorlog. Ze spaarde geen partij: noch beestachtige Russische officieren, noch corrupte Tsjetsjeense bureaucraten, noch stilzwijgende, medeplichtige westerlingen. Corruptie en folteringen, machtsmisbruik en verkrachtingen, hebzucht en medeplichtigheid, van welke kant ook, klaagde ze aan. Moedig ontwarde ze webben van leugens en ondanks dagelijkse doodsbedreigingen schreef ze verder.

Na haar werden nog vier medewerkers van de Novaya Gazeta vermoord: Yuri Shchekochikhin, Igor Domnikov en Nastya Baburova, journalisten en redacteurs, en Stas Markelov, advocaat. Ook naar de opdrachtgevers van deze vier moorden werd nooit gezocht.

Russisch dagboek van Anna Politkovskaja verscheen eerder bij De Geus. Nu, vier jaar na haar gewelddadige dood, verschijnt bij dezelfde uitgeverij Niets dan de waarheid. Niets dan de waarheid bevat onder meer een selectie van artikelen die tussen januari 2000 en haar overlijden in oktober 2006 in de Novaya Gazeta verschenen en fragmenten van artikelen waar ze vlak voor haar dood nog aan werkte.

Niets dan de waarheid, Anna Politkovskaja, vertaling uit het Russisch door Arie van der Ent, uitgeverij De Geus oktober 2010, ISBN 9789044516630, 592 pp, € 22.50.

Congo-avond in Zuiderspershuis: 50 jaar WIPC

2010-09-13T02:30:00.001-07:00

Han-Chinezen schrijven open brief voor Oeigoerse journalist Gheyret Niyaz

2010-08-16T14:18:00.000-07:00

Een groep van 51 Han-Chinese advocaten en professoren heeft een open brief gepubliceerd waarin ze hun bezorgdheid uitdrukken over de “criminalisering van de vrijheid van spreken”, meer bepaald met betrekking tot de veroordeling van Hailie Niyazi (Gheyret Niyaz) (zie vorig blogbericht). De brief werd op het internet geplaatst door de Chinese Human Rights Defender en circuleert in China.

Oeigoerse schrijvers, journalisten, webmasters in de cel

2010-08-16T14:02:00.000-07:00

Op 23 juli jl. werd de Oeigoerse journalist Gheyret Niyaz tot 15 jaar veroordeeld wegens “het in gevaar brengen van de staatsveiligheid”. Zijn misdaad? Praten met buitenlandse journalisten. De ongewoon lange gevangenisstraf, samen met de veroordelingen van drie Oeigoerse webmasters op 23/24 juli, bevestigt de dubbelzinnige politiek van de Chinese autoriteiten van enerzijds etnische harmonie te willen bewaren maar die anderzijds tegelijk te ondergraven.

Veel Oeigoerse schrijvers, journalisten en webmasters zitten in de cel omdat ze de donkerdere zijde van de heersende Communistische Partij in Xinjiang (Oost-Turkestan) in de openbaarheid brachten: journalist Mehbube Ablesh, die de ongelijkheid van het zogenaamd tweetalige onderwijs ontdekte, zijn collega Abdulghani Memetemin, die berichtte over het misbruik van de Oeigoerse mensenrechten, auteur Nurmemet Yasin, die een allegorie schreef over de vrijheidsdrang van de Oeigoeren, en Gulmire Imin, een webmaster die een Oeigoers onlineforum beheerde. Naast vele anderen.

Gheyret Niyaz, Nureli, Dilshat Perhat en Nijat Aza zijn vier journalisten die vorige maand werden veroordeeld voor het uitoefenen van hun recht op vrije meningsuiting. Voor de Chinese autoriteiten staat elke uitspraak die niet rijmt met de Partij synoniem voor “het in gevaar brengen van de staatsveiligheid”, “afscheiding” of “terrorisme”. Daar staan strenge straffen op.

De recentste aanval op de burgervrijheden kwam in de vorm van 40.000 surveillancecamera’s die de autoriteiten installeerden in de regionale hoofdstad Urumqi om de lokale bevolking in het oog te houden. Sinds februari is elke uitspraak die de “etnische eenheid” kan bedreigen strafbaar en de Chinese regering kondigde de afbraak aan van Oeigoerse buurten in verscheidene steden in de regio. Voorts blijft Beijing Han-Chinezen aanmoedigen om zich te vestigen in Xinjiang, om zo de unieke Oeigoerse identiteit teniet te doen.

Of in de woorden van Rebiya Kadeer, de presidente van het World Uighur Congress en de Uighur American Association:
“China's policies toward its ethnic minorities are clearly failing to resolve local tensions. In East Turkestan, the Chinese government has not only ignored the voices of the Uighur people crying out for change, it has also actively moved to silence them. Unless international pressure is brought to bear, the Uighur people will quietly slip into the history books.”

Turkse auteur Mehmet Güler veroordeeld tot 15 maanden gevangenisstraf

2010-06-24T13:45:00.000-07:00

We berichtten al eerder dat de Turkse auteur Mehmet Güler en zijn uitgever Ragip Zarakolu moesten terechtstaan voor de publicatie van de roman More Difficult Decisions than Death. Ze worden op basis van artikel 7/2 van de Anti-terreurwet beschuldigd van “het verspreiden van propaganda” voor de verboden Koerdische Arbeiderspartij PKK.

Op 10 juni jl. vond de rechtszitting plaats. Uitgever Zarakolu, die in het verleden al vaker te maken had met het gerecht en al eerder gevangen werd gezet omwille van zijn publicaties over minderheids- en mensenrechten, werd vrijgesproken. Tegelijkertijd echter werd schrijver Güler veroordeeld tot een gevangenisstraf van 15 maanden. Güler tekent beroep aan tegen deze veroordeling.

De internationale PEN-secretaris Eugene Schoulgin was aanwezig op de zitting en betreurde de gang van zaken:

"In November 2009, the prosecutor did not want to proceed with the case. In March 2010, a new prosecutor reversed that decision and decided to go ahead. It is not only Turkish legislation which needs reform. Practice also needs change and stability. Additionally, it is not only the big names attracting media attention like Elif Shafak or Orhan Pamuk, who need acquittal. The lesser-known names need acquittals too, in those freedom of expression trials.”

Zarakolu is al meer dan dertig jaar een fel voorvechter van de vrijheid van meningsuiting in Turkije. Hij is dan ook een van de vijftig auteurs die PEN International heeft geselecteerd voor Because Writers Speak Their Minds, de verjaardagscampagne naar aanleiding van 50 jaar WIPC. Zarakolu is emblematisch voor de voortdurende strijd die Turkse schrijvers, uitgevers en activisten voeren tegen de beknotting van de vrijheid van meningsuiting in hun land.

Eritrea: 15 journalisten en oppositieleden sterven in gevangenschap

2010-06-01T11:29:00.000-07:00

Op 3 april jl. liet een ex-cipier weten dat 15 van de 35 journalisten en leden van de politieke oppositie die in september 2001 werden gearresteerd ondertussen overleden zijn in de beruchte Eira Eiro gevangenis in Eritrea. Volgens de Zweedse krant Expressen bevestigde de cipier ook dat een van de nog in leven zijnde gevangenen de Zweedse nationaliteit heeft. Het gaat om journalist, theaterauteur en schrijver Dawit Isaak.

Het verhaal sluit aan bij de observaties van Amnesty International en Human Rights Watch. Zij hebben het over “een bewuste strategie, waarbij de overheid gevangenen laat sterven aan ondervoeding en ziekte”. Ze laken ook de straffeloosheid waarmee dat gebeurt.

Ondertussen zegde de EU 122 miljoen euro onvoorwaardelijke steun toe aan Eritrea voor de periode 2009-2013. De EU zegt dat het geld zal worden beheerd door VN-agentschappen en ngo’s en dat het enkel dient voor de heropbouw na de verwoestende onafhankelijkheidsoorlog tegen Ethiopië. Maar de EU biedt geen garanties dat het geld voor andere doeleinden wordt gebruikt en stelt ook geen voorwaarden aan Eritrea om in de toekomst geld te kunnen blijven ontvangen.

In april 2009 benadrukte de Europese Commissie haar “bezorgdheid over mensenrechten en de regeringssituatie” in Eritrea. De Commissie uitte haar ongerustheid over detenties zonder proces of bezoekrechten, het gebrek aan vrije pers, beteugeling van de vrijheid van meningsuiting, schendingen van de religieuze vrijheid en het niet implementeren van sleutelartikelen uit de grondwet.

Toen de Zweedse EU-parlementariër Olle Schmidt in 2009 wees op de inconsequentie van zoveel geld te geven aan een land dat al jaren journalisten vasthoudt, reageerde Louis Michel, toenmalig Europees Commissaris voor Ontwikkeling en Humanitaire Hulp, dat “de zaak-Isaak erg en hopeloos is” en dat “Eritrea een land zonder democratie en mensenrechten is” maar “dat we de bevolking niet verder moeten blijven straffen door de hulp aan voorwaarden te koppelen”.

De boodschap vanwege de Commissie is dus verwarrend en de overheid van Eritrea maakt dan ook misbruik van deze inconsistentie door haar eigen bevolking mensenrechten te ontzeggen zonder vrees voor internationale sancties.

De Zweedse journalist Åke Wredén heeft in een artikelenreeks gewezen op de economische belangen van sommige landen inzake het goud en zink dat in Eritrea te rapen valt. Niet alleen Zweden zelf (Lundin Mining), maar ook Canada (Nevsun Resources Ltd), China, de VS en enkele Europese landen willen die belangen veilig stellen in het land. Bij gevolg hebben deze landen er dus baat bij op goede voet te staan met het Isaias-regime in Eritrea om aldus hun commerciële belangen te verzekeren.

Dit politieke spel wordt hoog boven het hoofd gespeeld van gevangene nummer 36, Dawit Isaak. Als de EU echter blijft negeren wat er zich werkelijk afspeelt in Eritrea en aldus het regime stilzwijgend zijn gang laat gaan, dreigt de EU haar eigen reputatie en credibiliteit te ondergraven.

Vooralsnog sluit de EU al bijna tien jaar de ogen voor wat er zich afspeelt in het doodskamp van Eira Eiro.

Schrijver Farzad Kamangar en vier andere Koerdische activisten terechtgesteld

2010-05-19T05:41:00.000-07:00

Het Writers in Prison Committee van de International PEN veroordeelt de terechtstelling van de vijf Koerdische activisten, onder wie de leraar en schrijver Farzad Kamangar. Kamangar werd in februari 2008 ter dood veroordeeld na een schijnproces dat welgeteld vijf minuten duurde. Hij werd ervan beschuldigd lid te zijn van een terroristische vereniging, en van de Koerdische partij PJAK, beschuldigingen die Kamangar formeel ontkende. Hij werd samen met vier andere Koerdische mensenrechtactivisten opgehangen in Teheran. Kamangar zat in de gevangenis sinds mei 2006. Volgens zijn advocaat, Khalil Bahramian, werd hij er slecht behandeld. Kamangar zou ook niet op de hoogte zijn gebracht van de terechtstelling, aldus zijn advocaat.
Algemeen wordt aangenomen dat Kamangar het doelwit was van het regime na verschillende geweldloze politieke acties. Het Writers in Prison Committee, dat leden verenigt uit 104 landen, gelooft dat zijn executie past in een campagne van intimidering tegenover de Koerdische minderheid in Iran. Het regime vreest dat de eerste verjaardag van de acties van de oppositie, die vorig jaar op 12 juni begonnen, tot een nieuwe opflakkering van protest zal leiden. International PEN vraagt bij monde van voorzitster Marian Botsford Fraser dat andere Koerdische gevangenen, die slechts probeerden hun recht op vrije meningsuiting uit te oefenen, onmiddellijk worden vrijgelaten.
De Koerdische journalist Mehmet Bakir, erelid van PEN Vlaanderen en zelf een hele tijd gewetensgevangene in Turkije, maakte foto's van een protestbetoging voor de Iraanse ambassade in Berlijn.

Turkse uitgever en auteur riskeren gevangenisstraf

2010-04-05T14:48:00.000-07:00

De Turkse uitgever Ragip Zarakolu en auteur Mehmet Güler, tegen wie sinds mei 2009 een proces loopt, riskeren een gevangenisstraf tot zeven en een half jaar voor de publicatie van de roman More Difficult Decisions than Death. Ze worden op basis van artikel 7/2 van de Anti-terreurwet beschuldigd van “het verspreiden van propaganda” voor de verboden Koerdische Arbeiderspartij PKK. Het vonnis zou worden uitgesproken op 10 juni as. PEN International bekritiseert het proces omdat het recht op vrijheid van meningsuiting wordt geschonden.

Ragip Zarakolu (62) kreeg als uitgever en mensenrechtenactivist al vaker te maken met het gerecht en werd al eerder gevangen gezet omwille van zijn publicaties over minderheids- en mensenrechten. Omdat z’n publicaties herhaaldelijk werden verboden in Turkije, richtte Zarakolu z’n pijlen op het misbruik van mensenrechten door regeringen in Zuid-Amerika en elders. Twintig jaar lang, tussen 1971 en 1991, werd het Zarakolu verboden Turkije te verlaten. Hij is daarom een van de emblematische cases in de campagne Because Writers Speak Their Minds n.a.v. de 50ste verjaardag van WIPC.

Zarakolu stichtte in 1977 samen met zijn vrouw Ayse Nur de uitgeverij Belge. Hij daagde de Turkse censuurwetten uit met vertalingen en publicaties van controversiële boeken van Armeense en Griekse auteurs. Het leverde Zarakolu meermaals een gevangenisstraf op. Na de militaire coup van 1980 ging Belge ook boeken van politieke gevangenen publiceren. In 1995 ging de uitgeverij letterlijk ondergronds na een brandbomaanslag op de kantoren van Belge. Het weerhield Zarakolu er niet van te blijven geloven in de vrijheid van expressie en zich uit te spreken tegen publicatieverboden en tegen de censuur.

In mei 2009 begon een proces tegen Zarakolu wegens de publicatie van de roman More Difficult Decisions than Death van Mehmet Güler. De aanklacht is o.a. gebaseerd op de drie fictieve personages Siti, Sabri en Siyar, die PKK-activiteiten uitvoeren, en een uitspraak in het boek van een PKK-lid dat voor de rechtbank verschijnt en zegt: “Deze rechtbank heeft geen recht om over mij te oordelen. Ik vecht voor de vrijheid. Ik erken deze rechtbank niet.”. Zarakolu en Güler worden ervan beschuldigd bij de lezers sympathie op te wekken voor de PKK.

Tijdens een hoorzitting op 19 november 2009 werden de uitgever en de auteur aanvankelijk vrijgesproken van de aanklachten, maar de rechter van de volgende hoorzitting op 25 maart jl. had duidelijk een andere mening en noemde het boek “terroristische propaganda”.

Zarakolu reageerde daarop: “When the case was opened, there was a cold strong wind blowing through the country. When our acquittal was suggested in November, the atmosphere was warm and soft. Today a harsh wind is blowing again. I think the atmosphere in this trial reflects that of the country.”

Definitieve uitspraak volgt op 10 juni as.

Schending vrouwenrechten in Tunesië

2010-03-14T12:06:00.000-07:00

Naar aanleiding van de recente Internationale Vrouwendag maken de Tunesia Monitoring Group (TMG) en de IFEX Gender Working Group melding van voortdurende schending van de vrouwenrechten in Tunesië. Hoewel het respect voor de vrouwenrechten sinds 1959 in de Tunesische grondwet is gewaarborgd, werden grove schendingen ervan vastgesteld, met name sinds de staatsgreep in 1987 door president Zine El Abidine Ben Ali.

Sinds december 2008 hebben pro-regeringskranten en websites het voortdurend gemunt op bekende kritische journalisten, mensenrechtenverdedigers en hun verwanten, met smaad en – met name vrouwonvriendelijke – beledigingen aan hun adres. Niet zelden worden de vrouwen uitgescholden voor “seksueel pervers”, “prostituees” en “verraadsters”. Sommige van deze smaadcampagnes verschijnen dagelijks. Daarenboven verspreidt de regering zelfs videocassettes met daarop geënsceneerde films die de geviseerde vrouwen en hun familie vernederen.

Journaliste Sihem Bensedrine en Naziha Rjiba van IFEX (tevens erelid van PEN Vlaanderen) behoren tot de slachtoffers van deze laster. Bensedrine wordt in de proregeringsmedia consequent “een prostituee” genoemd, wordt geregeld geslagen en gefouilleerd als ze de grens oversteekt en werd gefolterd in de gevangenis in 2000 en 2001. Réjiba is al twintig jaar het doelwit van aanvallen, sinds ze bij het aantreden van president Ben Ali kritisch over hem schreef. Beide vrouwen leiden de online nieuwsdienst Kalima, die in Tunesië geblokkeerd is. Hun huizen en telefoonlijnen worden in het oog gehouden; op straat worden ze gevolgd door politie-in-burger.

De lastercampagnes – die op professionele wijze worden gevoerd door het Staatsagentschap voor Externe Communicatie in de vorm van advertenties in de regeringskranten – werden grimmiger sinds december 2009, toen de regeringsmedia de kritische journalisten “agenten van Israël” noemden en opriepen tot publieke lynchpartijen.

Een van de vuilste campagnes betrof die tegen mensenrechtenadvocaat Mohamed Abbou (ook erelid van PEN Vlaanderen) en zijn vrouw Samia. Toen Abbou politiek gevangene was in de periode 2005-2007, werd zijn vrouw constant in het oog gehouden, beledigd en geslagen. Tot op de dag van vandaag blijft hun huis onder politie-controle. Het viseren van de familie van politieke gevangenen is een beproefde methode in Tunesië.

Hieronder volgen nog enkele andere, schrijnende voorbeelden.

Faten Hamdi, die als journaliste voor Radio Kalima werkt, werd in februari 2010 door de politie in het gezicht geslagen, toen ze een studente aan het interviewen was. De studente werd eerst meegenomen naar het politiekantoor, alvorens ze mocht beschikken.

Blogster Fatma Riahi (pseudoniem Fatma Arabbica) werd in november 2009 gearresteerd. Haar blog wordt geregeld geblokkeerd en haar laptop geconfisqueerd.

Nejiba Hamrouni en Soukaina Abd Samad, lid van het Syndicat national des journalistes tunisiens, zijn geregeld het doelwit van lastercampagnes.

Advocate Nasraoui kreeg reisrestricties opgelegd en wordt constant bestookt, o.a. door de politie die haar huis omsingelde. Haar collega Imen Triki werd tijdens haar verdediging van een cliënt door de politie fysiek en verbaal lastig gevallen. Hetzelfde overkomt vrouwen die werken voor de Association tunisienne des femmes démocrates (ATFD), met name voorzitster Sana Ben Achour.

Academici ontsnappen ook niet aan de lastercampagnes. Professor Khedija Cherif, socioloog aan de universiteit van Tunis, de mensenrechtenactiviste en docente Zakia Dhifaoui en haar collega Ghazela M'Hamdi werden verbaal en fysiek bedreigd en aangevallen door de politie.

Maya Jribi, de secretaris-generaal van de oppositiepartij Progressive Democratic Party (PDP), wordt frequent bestookt en aangevallen door politie-in-burger. In juli vorig jaar kreeg ze stenen naar haar hoofd geslingerd en in april werd ze aangevallen tijdens een vreedzame betoging tegen het beteugelen van de vrijheid van meningsuiting.

Omwille van deze en nog vele andere voorvallen worden de Verenigde Naties opgeroepen om de situatie aan te kaarten bij de Tunesische autoriteiten.

Caselist 2009 gepubliceerd: vrije meningsuiting nog steeds erg bedreigd

2010-03-05T04:21:00.000-08:00

De internationale PEN Writers in Prison Committee (WiPC) caselist, waarin alle gegevens in verband met aanvallen op schrijvers, journalisten en uitgevers van juli tot december 2009 werden opgenomen, is nu beschikbaar online.
Samengevat:
1) Meer dan 900 gevallen van schending van het recht op vrijheid van meningsuiting werden geregistreerd. Dat zijn er iets meer dan het vorige jaar (877)
2) Het aantal omwille van hun geschriften of vreedzame politieke activiteiten vermoorde schrijvers ging van vier in 2008 naar 13 in 2009
3) Het aantal om onduidelijke motieven vermoorde schrijvers bedroeg 22 in 2009 (20 in 2008)
4) Het aantal omwille van hun beroepsactiviteiten tot een lange gevangenisstraf veroordeelde schrijvers steeg met 13,5% van 133 in 2008 naar 151 in 2009
5) PEN onderzocht in 2009 de arrestatie van 116 andere schrijvers, haast het dubbele van 2008 (65)
6) Het aantal doodsbedreigingen daalde daarentegen in 2009 met 30%
7) Ook het aantal vrijlatingen van schrijvers die gevangen zaten of op hun proces wachtten daalde, van 65 in 2008 tot 52 in 2009 (daling met 10%).
Al bij al dus geen opwekkende resultaten: er blijft veel werk aan de winkel!

Chinese auteur Tan Zuoren veroordeeld

2010-03-04T13:02:00.000-08:00

Op 9 februari jl. werd de schrijver en activist Tan Zuoren veroordeeld tot een celstraf van vijf jaar wegens 'het aanwakkeren van subversie jegens de autoriteiten'. PEN International is van mening dat deze veroordeling indruist tegen het recht op vrijheid van meningsuiting en roept China op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Zuoren op basis van Artikel 19 van het Internationale Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, dat China heeft ondertekend.

De 55-jarige Tan Zuoren, freelance schrijver, uitgever en activist, werd op 28 maart 2009 gearresteerd in Chengdu Stad in de provincie van Sichuan. PEN neemt aan dat zijn arrestatie te maken heeft met zijn essay 'Witnessing the Final Beauty – An Eyewitness’s Diary of the Square’, over de gebeurtenissen in 1989 op het Tiananmenplein. Het essay werd in drie delen gepubliceerd op verschillende overzeese Chinese websites. Er wordt ook gesuggereerd dat Zuoren wordt vastgehouden in verband met zijn onderzoek naar de dood van schoolkinderen tijdens de Sichuan aardbeving in 2008.

Zuorens verdict werd uitgesproken tijdens een zitting die vijf minuten duurde. Zijn vrouw en enkele aanhangers werd verboden de rechtszaal te betreden. Momenteel verblijft Zuoren in het detentiecentrum van het Wenjian District in Chendu Stad.

Tan Zuoren is de hoofdredacteur van het culturele tijdschrift Wen Hua Ren en de stichter van de milieu-organisatie Green Rivers. Hij publiceerde een flink aantal artikels en blogteksten.

Zuorens landgenoot He Depu, een dissident, werd op 4 november 2002 gearresteerd wegens contacten met de in China verboden Democratische Partij (CDP) en wegens zijn internetessays. Vervolgens werd hij veroordeeld tot acht jaar gevangenis. Hij zit momenteel in Gevangenis Nr.2 in Beijing, waar hij voortdurend het slachtoffer is van geweld, zelfs slagen met blijvende verwondingen tot gevolg.

In een brief aan de Zwitserse PEN-afdeling schreef hij het volgende gedicht voor zijn vrouw en familie:

"Beautiful flowers in a dream
Pristine, pure, flawless
They blossom in hot summer, severe winter, against the harsh wind.
The whole world turns toward them in unison of praise."

Vijftig jaar WIPC

2010-02-17T00:14:00.000-08:00

International PEN kondigde deze week een campagne aan die een volledig jaar zal duren. Dit om het 50-jarige bestaan te vieren van het Writers in Prison Committee.

De campagne Omdat schrijvers zeggen wat ze denken (Because Writers Speak Their minds) markeert de 50 jaar verdediging van de vrije meningsuiting in de hele wereld. ‘International PEN ontstond uit de littekens van WO I om de wereldgemeenschap weer dichter bij elkaar te brengen via de literatuur,’ zegt voorzitter John Ralston Saul. ‘Voortdurend geweld tegen schrijvers deed ons snel beseffen dat vrije meningsuiting en literatuur hetzelfde zijn. PEN is de belangrijkste en oudste organisatie ter wereld die zich inzet voor vrije meningsuiting. Sinds 1960 is het WIPC de wereldwijde norm voor het verdedigen, niet alleen van de rechten van schrijvers, maar van de vrije meningsuiting van eenieder.’

Wat begon als een comité van drie mensen in 1960 is nu een comité met meer dan 70 PEN-centra. Op de jaarlijkse lijst van schendingen vind je steeds een 900-tal schrijvers, uitgevers, journalisten en internetschrijvers.

De campagne viert deze vijftigjarige inzet met 50 emblematische gevallen van het comité. Hier vind je historische auteurs als Josef Brodsky en Vaclav Havel, recentere gevallen als Anna Politkovskaja, Ken Saro-Wiwa en Salman Rushdie, en hedendaagse gevallen als Lydia Cacho en Liu Xiaobo. De PEN-centra van de hele wereld zullen deelnemen met activiteiten en campagnes rond de actuele gevallen. Het International PEN-festival van wereldliteratuur, Bevrijd de wereld! (Londen, 14-18 april) zal deze verjaardag vieren met verschillende manifestaties.

‘We zullen ook naar de toekomst kijken om te zien hoe het WIPC moet evolueren en zich aanpassen om het hoofd te bieden aan nieuwe uitdagingen,’ zei WIPC-voorzitster Marian Botsford Fraser. ‘De vijftigste verjaardag is een gelegenheid om schrijvers te eren (en in sommige gevallen te gedenken) voor wie we brieven schreven, gelobbyd hebben bij regeringen, voor wie we lawaai maakten op openbare plaatsen en stille actie voerden binnen de diplomatieke kanalen. Maar het is ook de springplank voor het verdere werk ter verdediging van de vrije meningsuiting.’

De naam van de campagne Omdat schrijvers zeggen wat ze denken komt uit de toespraak ter gelegenheid van de officiële voorstelling van het Writers in Prison Committee in 1960.

De eerste minicampagne in het kader van de viering gaat over Iran en zal samen midden februari gelanceerd worden met andere organisaties die zich inzetten voor de vrije meningsuiting. Het werk rond de Chinese dissident Liu Xiaobo zal worden verder gezet. Hij is de enige van de 50 emblematische gevallen die op dit ogenblik een gevangenisstraf uitzit.

PEN werd in 1921 oorspronkelijk opgericht om de literatuur te ondersteunen. Nu telt PEN meer dan 140 centra in 100 landen overal ter wereld. We geloven dat schrijvers een cruciale rol kunnen vervullen in het veranderen en ontwikkelen van het maatschappelijke middenveld door de promotie van literatuur, internationale campagnes over onderwerpen als vrije meningsuiting en vertaling, het bevragen en neerhalen van barrières, en de toegang tot literatuur kunnen bevorderen door publicatiemogelijkheden op internationaal, regionaal en nationaal niveau te promoten.

Voor verdere informatie: Because Writers Speak Their Minds: www.internationalpen.org.uk
Contact: Marian Botsford Fraser, mbf@internationalpen.org.uk

Tunesische verdedigers mensenrechten bedreigd

2010-01-30T03:55:00.000-08:00

We lezen er weinig over in onze pers maar mensenrechtenverdedigers in Tunesië hebben het hard te verduren. Niet alleen in het land zelf maar ook in ballingschap. Een aantal Arabische organisaties die opkomen voor de verdediging van de mensenrechten hebben recent de alarmklok geluid. Want in Tunesië waren een aantal prominente mensenrechtenverdedigers onlangs het slachtoffer van lastercampagnes, o.m. Kamel Jendoubi, president van het Réseau Euro-méditerranéen des droits de l'homme, die overigens al jaren in Frankrijk in ballingschap leeft en zelfs voor de begrafenis van zijn moeder Tunesië niet binnen mocht; Sihem Ben Sedrine, woordvoerder van de Nationale Raad voor de vrijheden, die op PEN-congressen vaak komt getuigen over de pesterijen; Mokhtar Trifi van de Tunesische Liga voor de mensenrechten; Khemaïs Chammari, voormalig secretaris-generaal van de Liga.

Het gaat om campagnes die worden georchestreerd door kranten die door de Tunesische overheid worden gecontroleerd. Zij beschuldigen deze mensenrechtenverdedigers en kritische journalisten van collaboratie en spionage voor Israël. Zo worden de slachtoffers van deze perverse laster opgejaagd wild en is eventueel geweld tegen hen gelegitimeerd.

Slim Baga, een kritische Tunesische journalist die in Frankrijk resideert, ontving onlangs een brief met doodsbedreigingen van een anonieme Palestijn waarin hij werd uitgemaakt voor verrader en agent van Israël. Baga werkte mee aan een boek waarin de toenemende politieke macht en invloed van de vrouw van de Tunesische president Zine El Abidine Ben Ali wordt aangeklaagd.

Verscheidene Arabische organisaties tonen zich solidair met de geviseerde mensenrechtenverdedigers en journalisten en houden de Tunesische autoriteiten verantwoordelijk voor deze lastercampagnes die de onmenselijkheden van de staat zelf moeten maskeren. Zo worden steeds meer en meer mensenrechtenverdedigers, journalisten en politieke opposanten het slachtoffer van verbale en fysieke agressie. Over arbitraire detenties, valse processen en het viseren van woonsten en werkplaatsen van activisten houden de Tunesische autoriteiten hun mond stijf dicht.

Mensenrechtenorganisaties roepen de Tunesische staat dan ook op om de lastercampagnes aan banden te leggen en de vrijheid van meningsuiting te respecteren.

Van ons Tunesische erelid, Naziha Rjiba, is er al lang geen nieuws meer. Waarschijnlijk wordt haar mailverkeer tegengehouden.

‘Veiligheidsoverwegingen’ verhinderen voorstelling Hrant Dink-documentaire

2010-01-22T15:41:00.000-08:00

Studenten van de faculteit Communicatie van de Ege-universiteit wilden “van 19 januari tot 19 januari”, naar aanleiding van de derde verjaardag van de moord op Hrant Dink, een documentaire tonen, geregisseerd door Ümit Kıvanç. Bij de eerste aanvraag voor de vertoning kregen ze te horen dat de filmzaal die dag gebruikt zou worden voor een examen. Dat bleek niet te kloppen. De decaan Prof. Dr. Ahmet Bülent Göksel beweerde echter dat de rector het gebruik van de zaal had verboden. Bij navraag bleek dat de rector zulks nooit had gezegd. Terug bij de decaan herhaalden de studenten hun aanvraag om de film te vertonen.
Ditmaal weigerde de decaan op basis van veiligheidsoverwegingen. Gevraagd naar de reden voor die maatregel baseerde de decaan zich op “informatie van de geheime dienst”.
Daarop lanceerden de studenten Communicatie een petitie: "We consider the paranoia of security as a barrier before ‘life and the hope of living together’ and we protest this shameful ban which will be remembered as a source of embarrassment in the history of Ege University."
Decaan Göksel ontkende alles. Hij zei dat hij de filmvertoning niet had verboden maar wel had uitgesteld wegens examens. Verder zei hij dat hij heeft gesuggereerd “dat de studenten dode journalisten zoals Uğur Mumcu en Çetin Emeç kunnen herdenken tijdens het volgende semester”. De studenten blijven echter protesteren tegen de gang van zaken, met onder andere een internetcampagne.

Auteurs protesteren tegen veroordeling Chinese collega Liu Xiaobo

2010-01-05T04:55:00.000-08:00

Een rist gerenommeerde schrijvers heeft aan de New York Public Library geprotesteerd tegen de zware celstraf voor de Chinese schrijver en mensenrechtenactivist Liu Xiaobo. Onder meer E.L. Doctorow, Don DeLillo en Edward Albee vragen dat Liu, die op kerstdag tot elf jaar gevangenis werd veroordeeld, onmiddellijk wordt vrijgelaten. De aanklacht tegen de schrijver luidde "het aanzetten van subversie tegen de Chinese staat".
Liu, een van de invloedrijkste Chinese mensenrechtenactivisten, zat al een jaar in voorarrest. Hij werd opgepakt omdat hij meewerkte aan de campagne Charter 08, die oproept tot politieke hervormingen en meer mensenrechten in de Volksrepubliek. In het charter roept Liu, de gewezen voorzitter van het Onafhankelijke Chinese PEN-centrum, op "woorden niet langer te zien als misdaden". De schrijver werd eind 2008 opgepakt, nog voor de tekst was gepubliceerd, en bleef de hele tijd opgesloten in afwachting van zijn (schijn)proces.
De Amerikaanse schrijvers lazen voor de bibliotheek in New York de fragmenten voor van Liu's werk die in de rechtzaal in Bejing werden gebruikt om de schrijver aan te klagen. Ook gedichten die Liu schreef voor zijn vrouw tijdens een vorige opsluiting in de jaren 1990 werden gereciteerd. De meeting was georganiseerd door de Amerikaanse tak van het PEN Center. President Anthony Appiah wilde met de bijeenkomst "de algemene verontwaardiging over de veroordeling uiten, en iedereen die opkomt voor de vrije meningsuiting oproepen er fel tegen te protesteren".

Kerstmis in China: Liu Xiaobo tot 11 jaar veroordeeld

2009-12-25T05:43:00.000-08:00

Alle protesten hebben niet mogen baten: vandaag werd Liu Xiaobo in Peking tot de draconische straf van 11 jaar veroordeeld.

Dat het vonnis op kerstdag bekend wordt gemaakt, is beslist niet toevallig - men hoop dat de aandacht van de wereld niet op China gericht is. Liu Xiaobo is intussen China's bekendste politieke dissident en hij is de gewezen voorzitter van het Onafhankelijke Chinese PEN-centrum.

Op 28 december wordt hij 54 jaar, het vonnis is dus niet alleen een slecht kerst-, maar ook een slecht verjaardagsgeschenk. Zoals we al eerder meldden, werd hij als literatuurprofessor ontslagen omdat hij opkwam voor de burgerrechten en de vrijlating van de politieke gevangenen in China. Hij bracht 15 jaar in de gevangenis en drie jaar in een werkkamp door.

Afgelopen woensdag verscheen Liu Xiaobo na een jaar voorarrest weer voor een Chinese rechtbank. Zijn proces achter gesloten deuren duurde minder dan drie uur. Vandaag werd hij tot 11 jaar opsluiting veroordeeld omdat hij bijgedragen zou hebben tot de ondermijning van de Chinese staat. Die beschuldiging steunt op de inhoud van zes essays die hij op het internet heeft geplaatst. Hij schreef er bijna 500 sinds 2005.

In feite neemt de Chinese regering vooral Liu Xiaobo's rol in de oprichting van Charta '08 kwalijk, een document waarin politieke vrijheden voor de Chinezen en een democratische hervorming van de politieke dictatuur in China wordt geëist. Charta '08 is tijdens zijn korte bestaan op het Chinese internet door meer dan 10.000 mensen ondertekend.

Charta '08, waarin ondermeer wordt aangedrongen op het afschaffen van het monopolie van de Communistische Partij en ook van de strafwet krachtens welke Liu Xiaobo nu werd vervolgd en veroordeeld, werd meteen door de autoriteiten gecensureerd toen het document eind vorig jaar op het internet werd gepubliceerd. Driehonderd ondertekenaars werden door de politie lastiggevallen.

PEN Vlaanderen heeft samen met vele andere centra het protest ondertekend dat het Onafhankelijke Chinese PEN-centrum op 11 september de wereld instuurde.
Tijdens de dag van de Gevangen Schrijver op 15 november, toen de dissidente schrijvers Sha Yexin en Ma Jian op uitnodiging van PEN Vlaanderen en Bozar in Brussel te gast waren, was de 'lege stoel' op het podium voorbehouden aan Liu Xiaobo. Sha Yexin, eveneens ondertekenaar van Charta 'O8, bracht toen hulde aan zijn moedige collega voor de voortrekkersrol die hij speelde.

Hevig protest tegen strengere vervolging Liu Xiaobo

2009-12-15T14:51:00.000-08:00

Het onafhankelijke Chinese PEN-centrum (ICPC) drukte z’n woede uit tegenover de Chinese autoriteiten die Liu Xiaobo verder zullen vervolgen en streng zullen veroordelen. ICPC vraagt de internationale gemeenschap om Bejing onder druk te zetten om Xiaobo onvoorwaardelijk vrij te laten.
Heel recent hevelde het Bureau voor de Openbare Veiligheid te Bejing de zaak-Xiaobo over naar het gemeentelijke Volksprocuratoraat van Bejing met de vraag Xiabo streng te vervolgen voor 'het aanwakkeren van subversief gedrag tegenover de staat' en ‘de ondertekening van het Charter 08, samen met anderen, in een poging het socialistische systeem omver te verwerpen’.

Liu Xiaobo is ex-voorzitter en huidig lid van de onafhankelijke Chinese PEN-vereniging. Op 8 december 2008 werd hij opgepakt wegens het ondertekenen van het Charter 08, dat oproept tot politieke hervormingen en respect voor de mensenrechten. Op 23 juni jl. werd hij officieel beschuldigd van 'het aanwakkeren van subversief gedrag tegenover de staat'. Als Xiaobo daarvoor wordt vervolgd, riskeert hij tot 15 jaar gevangenis. Hij is een van de meer dan veertig schrijvers die momenteel in China worden vastgehouden.

Hevig protest tegen veroordeling van Tunesische journalisten

2009-12-04T13:21:00.000-08:00

In Tunesië wordt ontzet gereageerd op de veroordeling van twee journalisten tot zware gevangenisstraffen. Taoufik Ben Brik en Zouhair Makhlouf werden gearresteerd in de nasleep van de presidentsverkiezingen van 25 oktober 2009. Journalist en schrijver Taoufik Ben Brik (1960) staat bekend als een hevig criticus van de Tunesische president Zine Abidine Ben Ali en diens censuur, en als een voorvechter voor meer persvrijheid. Bij de verkiezingen, waarbij volgens de oppositie zware fraude werd georganiseerd, werd Ben Ali voor een vijfde ambtstermijn herverkozen.
Journalist Ben Brik werd op 26 november veroordeeld tot een gevangenisstraf van zes maanden, naar verluidt als gevolg van een reeks voor het Tunesische regime kritische artikelen die hij in de Franse pers publiceerde. Zouhair Makhlouf werd veroordeeld tot drie maanden celstraf.
Het Comité pour le Respect des Libertés et des Droits de l’Homme en Tunisie (CRLDHT) heeft op een meeting in Tunis haar steun uitgesproken voor de gevangen journalisten. Tijdens het proces waren extreme veiligheidsmaatregelen genomen. Naar aanleiding ervan werden drie hoofdredacteurs van oppositiekranten en vooraanstaande oppositieleden door de ordetroepen de toegang tot hun kantoren onmogelijk gemaakt. Daarmee werd ook het bezoek van Europese delegatieleden aan Tunis grondig verstoord. Juristen van het CRLDHT noch persmensen konden het proces van de journalisten bijwonen. Andere waarnemers werd al op de luchthaven van Tunis de toegang tot het land ontzegd.
Franse journalisten van onder meer Le Monde, Libération en Le Nouvel Observateur hebben ondertussen ook al formeel geprotesteerd tegen de gang van zaken. In een oproep ‘Pour la liberté de la presse en Tunisie’ drukken ze hun solidariteit uit met de veroordeelde journalisten. Ze eisen dat het recht op informatie onverkort kan worden uitgeoefend en beschermd wordt door de Tunesische autoriteiten. ‘We vragen respect. Tunesië heeft niets te winnen met het onderdrukken van de persvrijheid.’

Ook de Europese Sociaal-Democratische Partij heeft op de zaak gereageerd. In een communiqué laat de ze weten bezorgd te zijn over de ‘sinds de verkiezingen steeds verslechterende situatie van de mensenrechten’. De Europese socialisten zien daarom ook niet meteen reden om in te gaan op de vraag van Tunesië om een bevoorrechte handelspartner te worden van de EU. ‘Het regime moet zijn burgers en zijn tegenstanders beter behandelen,’ aldus voorzitter Poul Nyrup Rasmussen. ‘Het statuut van bevoorrechte handelspartner is daarom totaal niet aan de orde.’

PEN Vlaanderen sensibiliseert Vlaamse scholen met GEKOOID.BE

2009-11-08T10:37:00.000-08:00

U vind alle informatie op de site van gekooid.be, maar hieronder kunt u ook het gesprek lezen dat Knack had met initiatiefnemer Wim Geysen.

Pen-Vlaanderen pakt uit met een nieuwe website voor acties rond 'gekooide' schrijvers, ook in scholen. Een gesprek met auteur-Penbestuurslid Wim Geysen over de strijd voor vervolgde collega's.

Wat is PEN-Vlaanderen precies? En wat doet het?
WIM GEYSEN: PEN-Vlaanderen is onderdeel van PEN-International, een organisatie die sinds 1921 wereldwijd auteurs, journalisten, dichters, essayisten, vertalers, theaterschrijvers en alle anderen die werkzaam zijn op literair gebied samenbrengt om te ijveren voor internationale verstandhouding, vrijheid van meningsuiting, ongehinderde doorstroming van literatuur en het bannen van iedere vorm van censuur. PEN-International heeft afdelingen in alle werelddelen en is met 144 centra in 102 landen de leidinggevende stem van het vrije woord en spreekt voor al diegenen die in hun eigen land worden doodgezwegen. De organisatie heeft raadgevende bevoegdheid binnen de Verenigde Naties en UNESCO.

U bent bestuurslid van PEN-Vlaanderen. Wat houdt dat precies in?
GEYSEN: In het bestuur van PEN-Vlaanderen werd ik aangesteld als medeverantwoordelijke voor WIPC (Writers in Prison Committee), dat in 1960 werd opgericht als antwoord op de stijgende pogingen om kritische schrijvers monddood te maken door hen op allerlei manieren onder druk te zetten, op te sluiten, te mishandelen of - in het meest extreme geval - te vermoorden.

Hoe verzamelt WIPC informatie over de onderdrukte schrijvers?
GEYSEN: WIPC kan daarvoor rekenen op talrijke bronnen: individuele getuigenissen, journalisten- en schrijversverenigingen, internationale NGO's als Human Rights Watch en Amnesty International, ambassades en andere. Alle verkregen informatie wordt nauwgezet gecontroleerd op betrouwbaarheid.

Neemt het aantal vervolgde schrijvers af met het aantal totalitaire regimes in de wereld?
GEYSEN: Het blijft een niet te onderschatten problematiek. De meest recente WIPC case-list, een document dat halfjaarlijks wordt verspreid en dat de wereldwijde problemen van vervolgde schrijvers in kaart brengt, bevat informatie over problemen in honderd landen, verspreid over de vijf werelddelen.

Vijf werelddelen? Ook in Europa?
GEYSEN: Jammer genoeg stel ik ook nu weer vast dat ook Europa in deze lijst ruimschoots aan bod komt, met onder andere casussen uit Frankrijk, Spanje en het Verenigd Koninkrijk.

Hoeveel schrijvers worden er wereldwijd dan wel vervolgd omwille van hun opvattingen?
GEYSEN: In de periode van januari tot juni 2009 werden 22 journalisten en schrijvers vermoord omwille van hun mening. Zes journalisten verdwenen spoorloos. 208 verdedigers van het vrije woord verdwenen achter de tralies. Nog eens een kleine tweehonderd wacht een rechtzaak omwille van hun overtuiging. 32 werden met de dood bedreigd. Nog eens 98 anderen werd op een andere manier het leven zuur gemaakt of fysiek aangevallen. De voorbije jaren werd de wereld opgeschrikt door de moorden op Hrant Dink en Anna Politkovskaya.

Heeft u zelf contact met vervolgde schrijvers?
GEYSEN: Ik nam deel aan twee internationale WIPC-congressen. In Oslo woonde ik toespraken bij van vervolgde schrijvers uit alle hoeken van de wereld. Met enkele van hen had ik een gesprek. Ik raakte erg onder de indruk van de toespraak van Sami Al Hajj, een Soedanees journalist van Al-Jazeera die in 2001 werd opgepakt, gefolterd en zes jaar doorbracht in Guantanamo omwille van zijn verslaggeving over de oorlog in Afghanistan. De aanklacht luidde: vermeende betrokkenheid bij terroristische activiteiten. Op geen enkel moment maakten zijn aanklagers die betrokkenheid hard. Sami Al Hajj werd vorig jaar weer vrijgelaten, zij het vele illusies armer. Zijn zoontje - geboren vlak voor zijn detentie - groeide acht jaar op zonder vader.

Jack Mapanje, literatuurprofessor uit Malawi, getuigde hoe hij zonder officiële aanklacht werd opgepakt na een toespraak op een internationaal congres. Intimidatie. Gelukkig voor hem brachten vrienden van hem zijn situatie onder de aandacht van de internationale pers, zoniet was hij simpelweg 'verdwenen' zoals zovele van zijn landgenoten.

En dan was er ook Lydia Cacho, een Mexicaans onderzoeksjournaliste die me vertelde over de problemen die zij ondervond sinds de publicatie van haar boek Los Demonios del Edén (de Duivels van Eden) waarin ze schreef over een wijdverspreid kinderporno- en prostitutienetwerk waar ook enkele hooggeplaatste personen deel van zouden uitmaken.

Uw werking richt zich vooral op de middelbare scholen. Is er nood aan een vernieuwde oproep tot engagement bij onze jongeren?
GEYSEN: Tijdens lezingen over mijn boeken of het opvoeren van theaterstukken voel ik aan hoezeer jonge mensen aangesproken kunnen worden door vaak 'moeilijke' thema's - als je de inhoud maar op een juiste manier verpakt. Op een door ons georganiseerde poëzieavond lazen WIPC- en PEN-bestuursleden gedichten voor van vervolgde collega's uit de hele wereld. Het aanwezige publiek reageerde enthousiast. Er werd besloten 'iets meer' te doen met het gebruikte materiaal. Dat 'iets meer' groeide uit tot een project met twee pijlers: de website en een lezing voor scholen met rollenspel. Met dit initiatief hopen we ogen te openen.

Philip Hoorne (Knack)

WIPC-lid Karel Segers vanuit China: nog een gedicht voor 15 november

2009-11-01T02:43:00.000-08:00

Op 15 november staat in Bozar de Dag van de Gevangen Schrijver in het teken van China.

feniks de pauw

de vrouwen van china
zijn poppen uit zijde gesponnen
ze spelen hun rol, geduldig en snel,
en lachen altijd, hun ogen

de vrouwen van china hebben maangezichten
met daarop neuzen, kort.
klein de voeten in basketsloffen.
american jeans, made in china

als ze zwijgen zie ik boeddha,
levenslustig mysterie. ze krijgen
vleugels als de mannen van china
hen zachtjes vragen en beschermen

de mannen, schildpadden,
de koppen ingetrokken, het geheugen
ingegrift, sterk met hun korte pantser
vol ondoordringbaar zwaargewicht

ik luister naar het trage paren
van pop en pad in een cocon

zo wonder ik het blauw van de daken
van de tempel van de hemel

pauwenstaart

karel sergen (tekst en foto)
22 oktober 2009
beijing

Congres International PEN: elf resoluties over vrije meningsuiting

2009-10-29T12:46:00.000-07:00

Van 19 tot 25 oktober vergaderden afgevaardigden van PEN-centra over de hele wereld tijdens het 75ste congres in Linz (Oostenrijk).
Een van de congresdagen was voorbehouden aan een zitting van het Writers in Prison Committee van International PEN. Dringende aangelegenheden i.v.m. repressie van schrijvers werden er besproken. Dat leidde tot de formulering van elf resoluties die nadien aan de plenaire zitting werden voorgelegd. De resoluties hadden o.a. betrekking op China, Iran, Rusland, Eritrea en Cuba. U kunt de tekst ervan vinden op de website van International PEN (blauwe navigatiebalk rechts) : http://www.internationalpen.org.uk/go/committees/writers-in-prison

Een ander punt op de agenda was de voorbereiding van de viering volgend jaar van de vijftigste verjaardag van het Writers in Prison Committee. Inderdaad, in april 1960 werd dit comité opgericht om informatie te vergaren over bedreigde schrijvers en de leden over de hele wereld te mobiliseren om hen te verdedigen.
De deelnemers aan de bijeenkomst kwamen met ideeën uit hun diverse landen om van 2010 een waar feestjaar te maken.

WIPC-lid Karel Segers vanuit China: een gedicht voor 15 november

2009-10-28T17:21:00.000-07:00

Op 15 november staat in Bozar de Dag van de Gevangen Schrijver in het teken van China.

ni hao

ni hao, Meneer Wang, ni hao Mevrouw Li,
U bent van de partij, ook alle grond is van de partij.
U kreeg een bundeltje met touwtjes in handen.
U speelt ermee op de vrije markt, in de school,
op het werk. U lacht. U hebt poppetjes van chinees.
U bent de rode kaart, u hebt privilege.
U hebt de wereld in uw binnenland.
U bent zeer snel.

ni hao, William, Peter, Ros, Maggy,
u googelt fout naar tien an men
en facebook mag u niet. u lacht.
u bent de toekomst van het land. wil geld
en krijgt het ook. u leert altijd, uw kaarten liggen goed.
met de v van twee vingers kraait u victory.
yeah! foto!
u gaat zeer snel.

ni hao, meneertje Bang, mevrouwtje PangPang,
u bent de veger van de straat en in de discotheek,
u bent de nijvere noedelsmaker, de kruier met de fiets,
de taxidriver, de bagagecheck in metro en hall.
u komt vieren aan de Verboden Stad, waar Mao waakt
over de zuiveren. u voelt het land en werkt hard.
u lacht. u bent de kaart op straat en speelt.
u gaat veel minder snel.

U bent Lu, zegt U, ni hao. U lacht.
U doopt een borstel in Uw emmer en U schrijft.
karakters als huizen, oud en elegant.
U kijkt een minuut en gaat wat verder staan.
U begint opnieuw. U doopt vers water
op stenen grond. U kijkt niet op, krijgt uzelf.
de eerste rij is bijna droog, over de nieuwe
rijdt chique een poppetje van Wang of Li.
Bang bent U noch PangPang
en geld, hoho, dat kent u niet. Hen hao!

karel sergen (tekst en foto)
13 oktober 2009
xi’an

15 november: Dag van de Gevangen Schrijver

2009-10-13T13:57:00.000-07:00

Op zondag 15 november start in Bozar vanaf 13u een uitgebreid programma rond de Dag van de Gevangen Schrijver. Dit jaar staat China centraal.
Om 14u zullen de PEN-leden Wim Geysen en Geert Van Istendael het didactische WIPC-project 'Gekooid. Schrijvers in Nood' aan de pers en het publiek voorstellen. Daarover leest u meer op de website van Gekooid. Vervolgens zal Cathérine Vuylsteke (De Morgen) twee prominente Chinese schrijvers interviewen over vrije meningsuiting, censuur en gevangenschap in China. Dat zijn de theaterauteur Sha Yexin en de romanschrijver Ma Jian.

PEN Vlaanderen wil op deze dag bijzondere aandacht vragen voor de dissidente schrijver Liu Xiaobo. Xiaobo is ex-voorzitter en huidig lid van de onafhankelijke Chinese PEN-vereniging. Op 8 december 2008 werd hij opgepakt wegens het ondertekenen van het Charter 08, dat oproept tot politieke hervormingen en respect voor de mensenrechten. Op 23 juni jl. werd hij officieel beschuldigd van 'het aanwakkeren van subversief gedrag tegenover de staat'. Als Xiaobo daarvoor wordt vervolgd, riskeert hij tot 15 jaar gevangenis. Hij is een van de meer dan veertig schrijvers die momenteel in China worden vastgehouden.

Liu Xiaobo zal op 15 november symbolisch aanwezig zijn op het podium door een lege stoel met zijn naam erop.

Onderzoek naar moord Hrant Dink: update

2009-09-19T14:08:00.000-07:00

Op 19 januari 2007 werd in Istanbul de Turks-Armeense journalist Hrant Dink vermoord. Het proces tegen diegenen die de moord beraamden is nog steeds lopende. In juni stelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een aantal vragen op voor de Turkse autoriteiten waarop ze in november antwoord verwachten. Het Hof ontving immers vijf verzoeken met betrekking tot de moord die te maken hebben met schending van o.a. het recht op vrije expressie, op een eerlijk proces en vrijstelling van discriminatie. Een van de verzoeken kwam van Dink zelf, twee weken voor zijn dood. Een andere gehoorde klacht betreft het feit dat geen van de politie-agenten die “souvenirfoto’s” maakten van Ogün Samast, de moordenaar van Dink, vervolgd werd. De agenten plaatsten de foto’s op het internet.
De meest recente zitting in de rechtbank vond plaats op 6 juli jl. De volgende, ondertussen 11de zitting zal plaatsvinden op 12 oktober. De familie Dink roept daarbij internationale waarnemers op aanwezig te zijn bij wijze van ondersteuning en aanmoediging.

PEN-Vlaanderen erelid Mehmet Bakir uit de gevangenis

2009-08-30T15:30:00.000-07:00

Op 9 mei verliet Mehmet Bakir zijn Turkse gevangenis, en sinds 21 juli is hij na zeven jaar eindelijk weer terug in Berlijn.

Mehmet Bakir (°1963, Hozat-Tunceli, Koerdisch Turkije) emigreerde op 17-jarige leeftijd naar Duitsland. Als zelfstandig journalist hield hij zich (in het Turks) bezig met alle mogelijke thema’s – milieu, vrouwenemancipatie, vakbonden, sociale kwesties –, tot hij terechtkwam bij het kunst- en cultuurtijdschrift Güney. Behalve journalist was hij ook organisator van kunstevenementen. Af en toe tekent hij karikaturen en schrijft hij gedichten, maar hij beschouwt zich op die terreinen als een amateur.

In juli 2002, tijdens een van zijn eerste reizen naar Turkije, werd Mehmet opgepakt om politieke redenen. Vier dagen lang werd hij door de antiterreureenheid van de politie in Izmir verhoord en gefolterd. Toen hij vervolgens wilde terugvliegen naar Berlijn, werd hij op de luchthaven in Istanbul opnieuw aangehouden. Tien dagen verbleef hij in onmenselijke omstandigheden in de zogenaamde ‘quarantainecel’. Toen werd hij twee dagen op een militair transport gezet naar de gevangenis ‘type F’ in Izmir. Met zes anderen verbleef hij er van eind augustus 2002 tot eind januari 2003. Toen werd hij vrijgelaten, maar hij kreeg uitreisverbod, zodat hij niet terug kon naar Duitsland.

Op 25 december 2006 kreeg hij bij het hof van cassatie in Ankara 30 maanden gevangenis. Zeventien maanden moest hij nog uitzitten, maar eer het zover was, duurde het nog een hele tijd en had hij een lijdensweg langs allerlei openbare aanklagers achter zich. Eindelijk, in december 2007, werd hij overgebracht naar de gevangenis van Tekirdag: samen met niet-politieke gevangenen, in mensonwaardige omstandigheden (veertien bedden in een cel, geen licht, geen medische verzorging). Door de onhygiënische toestanden en de kou in de winter werd hij ziek. Pas toen hij in hongerstaking ging, werd hij overgeplaatst naar een zogenaamde politieke gevangenis. Toen was het januari 2008. Hij had een zware longziekte en infecties in beide oren, evenals problemen aan de ogen. Van 15 januari tot 2 februari zat hij in totale isolatie, daarna ging hij naar de gevangenis van Bolu, waar hij bleef tot aan zijn vrijlating op 9 mei 2009.

Amnesty International, International PEN en zijn Duitse vakbond zetten zich voor hem in, maar het heeft zijn straf niet verminderd. Toen hij vrij kwam, moest hij de boete nog betalen en zijn uitreisverbod moest nog worden opgeheven. En nu, sinds 14 juli, na zeven jaar, is Mehmet Bakir weer in Berlijn. Maar zijn toestand blijft hachelijk. Duizenden euros schulden, zware gezondheidsperikelen, werkeloos en voorlopig nog geen recht op uitkeringen... En dat alles omdat hij ervan verdacht werd lid te zijn van een “niet-bewapende terroristische organisatie”, met name de bolsjevistische partij van Noord-Koerdistan. Zonder bewijzen aangeklaagd, en veroordeeld, want volgens de openbare aanklager waren hij en zijn negen medebeschuldigden “moreel gewelddadig”.

Mehmet Bakir dankt iedereen die zich voor hem heeft ingezet, en waardoor hij hoop bleef koesteren. PEN Vlaanderen engageert zich om hem ook in de huidige moeilijke omstandigheden te steunen.
Het olieverfschilderij dat u hier ziet, maakte hij in de gevangenis, evenals de karikatuur.

Oeigoers auteur en PEN-lid Ihan Tohti in de gevangenis

2009-08-25T11:20:00.000-07:00

Op 6 juli 2009 werd in Beijing Ihan Tohti (1969), Oeigoers schrijver, academicus en lid van de Oeigoerse PEN-afdeling, gearresteerd. Hij had zich uitgesproken over de onrust die uitbrak in Urumqi, de hoofdstad van de Oeigoerse autonome provincie Xinjiang, op 5 juli. PEN roept op tot de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Tohti op basis van Artikel 19 van het Internationale Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten, dat China heeft ondertekend.
Volgens PEN werd Tohti gearresteerd na zijn online rapport waarin hij zich kritisch uitliet over Nur Bekri, president van de autonome provincie, die het opnam voor de Han-Chinezen tijdens de recente onlusten waarbij Oeigoeren en Han-Chinezen slaags raakten met elkaar en meer dan honderd doden vielen.
Tohti werd al eerder driemaal opgepakt wegens zijn pro-Oeigoerse activisme. Meer informatie over Tohti vind je hier.

Op 5 juli trokken de Oeigoeren de straat op naar aanleiding van een incident in een Zuid-Chinese fabriek waarbij Oeigoerse arbeiders zouden zijn aangevallen en gedood door Han-Chinese collega's. De Oeigoeren zijn een islamitische, Turks sprekende etnische minderheid in China die Urumqi als de hoofdstad van hun regio beschouwen. Sommigen onder hen streven naar een onafhankelijke staat maar strenge (economische) repressie vanwege de Chinese autoriteiten hebben door de jaren heen de spanningen tussen de Oeigoeren en de Han-Chinezen doen toenemen. De Chinese overheid heeft het over Oeigoers terrorisme en maakt geen onderscheid tussen vreedzame Oeigoeren die opkomen voor het behoud van hun cultuur en separatisten, zo heeft Human Rights Watch ook meermaals bericht. Zo lopen schrijvers en journalisten een groot risico te worden opgepakt als ze zich uitspreken over deze issues.

Volgens het staatsagentschap Xinhua zouden bij de gewelddadige onlusten in de eerste helft van juli 156 mensen zijn omgekomen, naast meer dan 1000 gewonden en 1400 gearresteerden. Deze cijfers zijn moeilijk te verifiëren.

Kaiser Abdurusul, secretaris-generaal van het in Engeland gevestigde Oeigoerse PEN-centrum, werd recent nog geïnterviewd over deze kwestie door Reporters Sans Frontières. Het interview lees je hier.

Turkse auteur Gürsel vrijgesproken van "denigrerend over religie schrijven"

2009-08-25T10:57:00.000-07:00

Op 25 juni 2009 werd de Turkse schrijver Nedim Gürsel vrijgesproken van elke schuld tijdens zijn proces naar aanleiding van zijn boek De dochters van Allah, een historische roman die op zoek gaat naar de wortels van de islam. Gürsel riskeerde een gevangenisstraf van één jaar omdat hij volgens artikel 216 van de Turkse strafwet ("aanzetten tot haat") "denigrerend zou hebben geschreven over de religieuze waarden van een deel van de bevolking".
PEN opende deze zaak op 5 mei en verdedigde Gürsel in naam van de vrijheid van meningsuiting. De rechtbank oordeelde dat de auteur niet opriep tot haat omdat de roman zich in het verleden afspeelt, zodat het boek niet kan worden beschouwd als een onmiddellijke bedreiging voor de vrede. Bovendien verklaarde de rechter dat sommige discutabele fragmenten uit het boek verkeerdelijk waren geciteerd. Aldus kreeg Gürsel de vrijspraak.

PEN-WIPC bezorgd om situatie Iran

2009-06-23T09:14:00.000-07:00

Sinds de recente herverkiezing van de Iraanse president Mahmoud Ahmedinejad wordt het vreedzame protest door de supporters van oppositieleider Mir Hossein Mousavi hard neergeslagen door de autoriteiten. Mousavi betwist de uitkomst van de verkiezingen. Ondertussen zouden al een 200-tal mensen zijn gearresteerd, vooral in Teheran. Daarbij worden vooral hervormingsgezinde leiders en journalisten geviseerd. Sommigen werden ondertussen vrijgelaten, zoals de journalist en PEN-main case Taghi Rahmani, die enkele dagen geleden korte tijd werd vastgehouden.
Anderen, waaronder de Canadees-Iraanse journalist, schrijver en filmmaker Maziar Bahari, werden zonder aanklacht vastgezet. Bahari is een buitengewoon getalenteerde documentaire-maker die al ruim tien jaar Iran in al zijn schakeringen in beeld brengt. Vorige week verscheen nog een artikel van hem in Newsweek over de situatie in Iran. Op 21 juni jl. werd hij gearresteerd.

Verder werd de buitenlandse berichtgeving aan banden gelegd, worden internet en lokale media gecensureerd en communicatiekanalen geblokkeerd.
Iran, waar een groot aantal auteurs en journalisten in de gevangenis zat (zit), krijgt al langer bijzondere aandacht van PEN. Gevangenen worden in slechte omstandigheden vastgehouden, geïsoleerd van hun familie, en zijn vaak verstoken van medische hulp of juridische ondersteuning. Bovendien zijn er veel rapporteringen over het folteren van politieke gevangenen.

Het internationale WIPC spreekt zich niet uit over de verkiezingsresultaten maar roept de Iraanse autoriteiten wel op om de vrijheid van meningsuiting te respecteren. WIPC vraagt tevens de vrijlating van gevangenen die gebruik hebben gemaakt van hun recht op vrijheid van meningsuiting (artikel 19 van het Internationale verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten) .

PEN International voert momenteel campagne voor zes Iraanse schrijvers, journalisten en culturele activisten die veroordeeld zijn wegens hun kritiek op het regime en hun vreedzame activisme voor de rechten van de etnische minderheden in het land. (Ondertussen is ook de vrees ontstaan dat Iraanse veiligheidstroepen van de huidige situatie gebruik zouden kunnen maken om af te rekenen met niet-Perzische etnische groepen in Iran.)

Adnan Hassanpour is een Iraans-Koerdische journalist die in januari 2007 werd opgesloten wegens vermeende spionage en zijn uitspraken over de Koerdische kwestie.
Kaveh Javanmard is een Iraans-Koerdische journalist die in december 2006 werd gearresteerd en een straf van drie jaar uitzit voor zijn berichtgeving over de Koerdische kwestie.
Mohammad Sadiq Kabudvand, Iraans-Koerdisch journalist, werd in 2007 veroordeeld tot 11 jaar gevangenis omdat hij actief voor de rechten van de Koerden opkwam.
Mohammed Hassan Fallahiya is Iraans-Arabisch journalist die in 2006 tot drie jaar gevangenis werd veroordeeld omdat hij berichtte over de repressie tegen de Arabische minderheid in Khuzestan.
Yousef Azizi Banitorof is Ahwazi schrijver, vertaler en mensenrechtenverdediger, die in 2008 tot vijf jaar gevangenis werd veroordeeld wegens zijn berichtgeving over Arabisch protest in Khuzestan. Hij verliet Iran in november 2008.
Said Matinpour, Azeri journalist, werd veroordeeld tot acht jaar cel in 2008 voor ‘het publiceren tegen het Islamitische regime’. Negen maanden lang zat hij incommunicado opgesloten, waarna hij op borg werd vrijgelaten.

Naast deze zes heeft PEN er weet van dat tenminste tien andere auteurs en journalisten uit diverse etnische gebieden in Iran een veroordeling boven het hoofd hangt wegens kritiek op het regime of politiek en cultureel activisme.

Meer informatie over deze PEN-case en de zes bovengenoemde schrijvers vind je hier.

15 november: Dag van de Gevangen Schrijver

2009-06-23T09:03:00.000-07:00

China, vrije meningsuiting en mensenrechten. Het blijft een gevoelig thema. Ook al omdat het zo moeilijk is om recente en genuanceerde informatie vanuit China zelf te krijgen. Aan de vooravond van de internationale Dag van de Gevangen Schrijver organiseert BOZAR LITERATURE samen het het Writers in Prison-Comité van PEN Vlaanderen en The Independent Chinese PEN Center een avond rond Chinese auteurs, censuur en gevangenschap. Naast aandacht voor censuur op het internet, inclusief een live chatsessie tussen Brussel en Beijing, nodigen we Chinese auteurs uit die al dan niet gedwongen in ballingschap leven.

Shell treft minnelijke schikking executie Ken Saro-Wiwa

2009-06-21T13:28:00.000-07:00

De Brits-Nederlandse oliereus Shell heeft zich in een rechtszaak over betrokkenheid van het bedrijf bij de executie van Nigeriaanse activisten bereid verklaard tot het ophoesten van 15,5 miljoen dollar (11,1 miljoen euro).
Shell wordt ervan beschuldigd, een hand te hebben gehad in de terdoodveroordeling in 1995 van de schrijver Ken Saro-Wiwa en acht andere leiders van de Ogonistam in de olierijke Nigerdelta. Door de minnelijke schikking vermijdt de multinational een veroordeling wegens mensenrechtenschendingen. Shell blijft erbij dat het bedrijf niets aangewreven kan worden. Saro-Wiwa, winnaar van de alternatieve nobelprijs voor de literatuur, en medestanders hadden Shell en andere olieconcerns ervan beticht, een "ecologische oorlog" tegen zijn volk te voeren. Een speciale rechtbank bevond hem schuldig aan vermeende hulp bij moord en veroordeelde hem tot de dood.
Bron: De Morgen

Italiaanse uitgeverij weigert Nobelprijswinnaar Saramago

2009-06-21T13:24:00.000-07:00

De uitgeverij Einaudi, die steeds de Italiaanse vertalingen van bijna alle romans van de Portugese schrijver José Saramago (87) uitgaf, weigert nu een boek met politieke teksten van Saramago te publiceren. Saramago is in zijn boek kritisch over premier Silvio Berlusconi. Einaudi is eigendom van de zakenman Berlusconi.
Saramago is verontwaardigd over de censuur, zo meldt de krant Corriere della Sera: “Ik heb censuur leren kennen tijdens de Portugese dictatuur, ik heb er onder geleden en ertegen gestreden, en niemand kan mij in een situatie van ogenschijnlijke democratische normaliteit vragen een werk te amputeren.” Saramago hekelt dat Berlusconi niet alleen premier is, maar ook als privépersoon veel media controleert, en zegt dat die situatie vrees inboezemt ‘voor de kwaliteit van de democratie’ in Italië.
Bron: boeken.blog.nl

PEN bekritiseert publicatie gedichten Karadžić

2009-06-21T13:16:00.000-07:00

Het Slowaakse literaire magazine Dotyky is door de Slowaakse PEN-afdeling op de vingers getikt omdat het gedichten van de Servische oorlogsmisdadiger Radovan Karadžić, aangeklaagd voor onder andere genocide, heeft gepubliceerd. PEN neemt het de redactie van het tijdschrift kwalijk dat ze de poëzie hebben gepubliceerd zonder enige toelichting of commentaar over de achtergrond van Karadžić. Dotyky-uitgever Boris Brendza wordt voor een jaar uitgesloten van het PEN-lidmaatschap. Brendza verdedigde zich door te stellen dat de gedichten “van hoge kwaliteit” zijn: “Het zou zonde zijn als ze niet gepubliceerd werden”.
Over Karadžić, die na jaren voortvluchtig te zijn geweest in juli vorig jaar in Belgrado werd opgepakt, verschenen recent twee boeken: George Mustert, Aanklacht massamoord (Actmedia, 2008) en Nick Hawton, De jacht op Karadžić (Nieuw Amsterdam, 2009).
Enkele van zijn gedichten kan u hier lezen.
Bron: De Papieren Man

Spitant debat in Letterenhuis: Schrijvers in een wereld van crisis

2009-06-15T00:25:00.001-07:00

Inleider Geert van Istendael.

Panelleden Zeki Ergas en Eugene Schoulgin lieten hun gedachten gaan over de mogelijkheden om zich als schrijver te profileren in Turkije, Israël en Palestina. Hun levensgrote ervaring en vele verblijven in de desbetreffende landen stelden hen in staat om de materie concreet aan te snijden.

Moderator Gie Goris en een symbolische, lege stoel voor Zargana.

Foto's : Annmarie Sauer,

op haar blog kunt u een verslag lezen.

"Schrijvers van een wereld in crisis" (gespreksavond op 13 juni)

2009-06-08T12:36:00.000-07:00

Klik op de uitnodiging om een grotere en duidelijk leesbare versie op het scherm te toveren.

Schrijver Nedim Gürsel in Turkije vervolgd voor 'antireligieuze' roman

2009-04-30T05:22:00.000-07:00

De in Frankrijk wonende Turkse romancier en essayist Nedim Gürsel (1951) wordt er in Turkije officieel van beschuldigd dat hij in zijn laatste roman, De dochters van Allah "denigrerend schrijft over de godsdienstige waarden van een gedeelte van de bevolking", zo meldt Le Figaro. Na een onderzoek in 2008 kwam de openbare aanklager tot de conclusie dat er geen grond voor vervolging was. Tegen deze beslissing werd beroep aangetekend op basis van artikel 216 van het Turkse strafwetboek. Gürsel kan nu veroordeeld worden tot een gevangenisstraf van zes maanden tot een jaar. Het proces start op 5 mei in Istanbul. De Franse vertaling van deze roman verschijnt dit najaar bij Seuil. In een persbericht uit de uitgeverij haar bezorgdheid over de zaak.
De dochters van Allah, in het Turks uitgegeven bij Dogan, is een historische roman die op zoek gaat naar de wortels van de islam. Nedim Gürsels eerste roman Een lange zomer in Istanbul verscheen in 1984 in het Nederlands. Zijn laatste Nederlandse publicatie dateert van vorig jaar, het essay Hôtel du Grand Miroir in het eerste cahier van Het beschrijf, Aankomen in Brussel. Ook deze organisatie is bezorgd om de mogelijke uitkomst van het proces en vreest dat het proces een inbreuk betekent op de creatieve vrijheid van de schrijver. In 2004 was Gürsel, die ook Turkse literatuur doceert aan de Sorbonne, de eerste schrijver in residentie bij Het beschrijf in Passa Porta. In 2007 verscheen bij uitgeverij Seuil de Franse vertaling van zijn essaybundel De Ville en Ville, die opende met een tekst over Brussel.
Turkije heeft een traditie in het vervolgen van schrijvers. Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk en de vermoorde journalist Hrant Dink werden door hetzelfde gerechtshof in Istanbul beschuldigd op basis van het omstreden artikel 301 van de strafwetboek over de "nationale identiteit". Zie ook de verslaggeving in Hurriyet.
Bron: De Papieren Man

“De EU is geen Belgisch bedrijf”

2009-03-28T15:37:00.000-07:00

In februari 2004 werd de Servische journalist Dejan Anastasijević in Brussel uitgenodigd voor een conferentie over het Europese veiligheidsbeleid. Hij vroeg een Belgisch visum aan in Belgrado en legde daarbij een officiële uitnodiging voor van EU-secretaris-generaal Javier Solana. Toen kreeg Anastasijević te horen dat die uitnodiging niet telde „omdat Solana geen Belgisch staatsburger is en de Europese Unie geen Belgisch bedrijf is“. Een jaar later vroeg Anastasijević opnieuw een visum aan om in Spanje een conferentie bij te wonen en opnieuw kwam hetzelfde antwoord. „Deze keer kreeg ik te horen dat Solana niet in Spanje resideerde“, aldus Anastasijević, „maar ik kreeg uiteindelijk m’n visum toch toen ik dreigde er een persartikel over te schrijven“.
Anastasijević was niet de enige die dit overkwam. Het aanvragen van een visum blijft een lange, dure en stresserende procedure vereisen. Bovendien is het voor de aanvragers vaak ook een vernederende ervaring. Pro-Europese hervormers in deze niet-EU-landen voelen zich gediscrimineerd, zakenlui voelen zich begrensd, jonge mensen voelen zich gevangen gezet.
Maar misschien is er beterschap op komst. In 2008 formuleerde de EU een aantal concrete door de landen in kwestie na te komen vereisten voor zogenaamde „visa roadmaps“. Als Bosnië, Kroatië, Servië en andere landen aan deze voorwaarden voldoen, zal de EU de visumvereisten laten vallen. Over dit Schengen White List Project, dat ijvert voor het recht voor de Westelijke Balkanlanden op visumvrij reizen, leest u hier meer.

bron: Nieuwsbrief ESI (European Stability Initiative), 20 maart 2009.

Ergenekon-onderzoek misbruikt om Turkse oppositie monddood te maken?

2009-03-25T04:23:00.000-07:00

Met de arrestatie van het hoofd van de linkse Turkse krant Cumhuriyet, Mustafa Balbay, op 6 maart wordt nu meer en meer gevreesd dat de Turkse regering het onderzoek naar Ergenekon (de zogenaamde ‘deep state’) misbruikt om opposanten zomaar op te sluiten, zo meldt Associated Press. In de zaak Ergenekon, een ondergrondse ultranationalistische en seculiere organisatie, zijn al meer dan 200 arrestaties gebeurd, van onder meer bedrijfsleiders, academici, schrijvers, journalisten, politieofficieren, naast leden van de georganiseerde misdaad.
Journalist Balbay wordt ervan beschuldigd een coup tegen de regerende, religieuze AKP-partij mee te hebben voorbereid. Het Ergenekon-netwerk is gelinkt aan de moord op de Armeens-Turkse journalist Hrant Dink, aan de doodsbedreigingen tegen Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk, en de moord op drie werknemers van een christelijke uitgeverij. De krant Cumhuriyet is een centrum-linkse spreekbuis voor regering-kritische berichtgeving. Balbay werd al in juli 2008 eens kort opgepakt. Nu zou zijn dagboek hem in een kwaad daglicht hebben gesteld. Het dagboek zou het onder meer hebben over poging van militairen om de regering te ondermijnen, en de rol van de pers daarbij.

Afghaans journalist neergeschoten

2009-03-24T01:08:00.000-07:00

Een Afghaans journalist waarmee MO-hoofdredacteur Gie Goris in december sprak, is op klaarlichte dag neergeschoten in Kandahar. De maffia-stijl executie verhoogt de bezorgdheid over de vrijheid van meningsuiting in Afghanistan. De Afghanistan-reportage die MO* in februari publiceerde , sloot af met volgende paragraaf.

‘De corruptie van de huidige regering drijft de mensen recht in de armen van de taliban’, zegt Javed Ahmed, een freelance journalist in Kandahar, met een zwaar Amerikaans accent. ‘Dat, de blijvende armoede én de burgerslachtoffers van de ISAF-bombardementen.’ Javed Ahmed is nog niet lang op vrije voeten. Hij zat elf maanden in de internationale gevangenis van Bagram, een plek die door Time Magazine begin januari werd omschreven als een grotere versie van Guantanamo. Zijn vergrijp: als journalist voor de Canadese tv was hij altijd zo snel op de plek van een aanslag, dat hij achterdocht opwekte. Hij werd vrijgelaten na 150 ondervragingen –in het begin met de harde hand. Er was nooit een formele aanklacht, er waren geen advocaten en er kwam geen proces. Maar Ahmed en zijn pakweg dertig miljoen landgenoten moeten wel geloven dat de Navo democratie, een rechtsstaat en ontwikkeling komt brengen. ‘Ik bereid een klacht voor en wil compensatie’, zegt hij. ‘In het Westen gelden regels die westerlingen in Afghanistan aan hun laarzen lappen. Dat pikken wij niet.’

Javed Amhed, of Javed Yazami zoals hij officieel heette, heeft de kans niet gekregen die klacht neer te leggen. Vorige week werd hij neegeschoten vanuit een auto die naast zijn voertuig kwam rijden. De nieuwe gouverneur van Kandahar, Tooryalai Wesa , belooft een onderzoek. De voorzitter van CTV, de Canadese zender waarvoor Javed jarenlang werkte, drukte zijn afschuw uit.

'In Afghanistan hebben journalisten geen echte vrijheid om te werken', zei Javed tijdens het gesprek dat we na zonsondergang op 1 december hadden in Mumtaz Hotel. 'Soms hebben we moeilijkheden met de Amerikanen, soms met de taliban. Er is altijd wel iemand die de media op een afstand van de waarheid wil houden. Naarmate de veiligheidssituatie achtergaat, vergergert ook de druk op journalisten.'

Javed Ahmed voorzag een verdere achteruitgang van de situatie in en rond Kandahar. 'De Verenigde Staten zullen doorgaan met het sturen van steeds meer soldaten, maar dat zal niets oplossen. Meer vechten zorgt gewoon voor meer miserie. De eerste prioriteit moet politiek zijn, en dat betekent dat vuurlanden én verre buitenlanden moeten ophouden met hun inmenging in Afghaanse zaken. Als de internationale gemeenschap hier is om te helpen, moet ze steun geven aan degenen die gesprekken voorstellen tussen alle partijen.'

Ook de verkiezingen die voorzien zijn voor 2009 zag Javed Ahmed met weinig optimisme tgemoet. 'Misschien levert het een nieuwe president op, maar we hebben een nieuwe politiek nodig, een nieuw land.' Javed zal het zelf niet meer meemaken. Niet de verkiezingen, en zeker niet de nieuwe toekomst waarvoor hij zich inzette nadat hij in 2003 terugkeerde naar Afghanistan vanuit Quetta.

(Bron: Mo. Mondiaal nieuws).

Colombia onder de loep - 10e zitting Human Rights Council

2009-03-21T12:12:00.000-07:00

In Genève werd gisteren het rapport inzake mensenrechten over Colombia behandeld. International PEN legde, samen met het World Press Freedom Committee, een mantelorganisatie van 45 organisaties voor een vrije pers, een mondelinge verklaring af. PEN en WPFC zijn tevreden dat de Colombiaanse regering beloften heeft gedaan tegenover journalisten: een betere vrijwaring van hun rechten; het aanmoedigen van onderzoek naar misdaden die tegen hen werden gepleegd; het scheppen van een klimaat waarin het makkelijker wordt voor journalisten om hun werk te doen. PEN en WPFC stellen met voldoening vast dat er in tegenstelling tot de voorgaande jaren in 2008 geen dodelijke aanvallen waren op persmensen.

Wel blijven er nog altijd veel journalisten die bedreigd en geïntimideerd worden: PEN registreerde in 2008 14 aanvallen in Colombia.

Beide organisaties vragen dat de regering aan bedreigde journalisten voldoende garanties voor hun veiligheid biedt. In het bijzonder moeten er maatregelen komen om ervoor te zorgen dat journalisten niet langer gevaar lopen door uitspraken van officiële personen die kunnen leiden tot bedreigingen en geweld tegen hen.

PEN en WPFC vinden dat de Colombiaanse regering niet alleen onderzoek naar misdaden moet aanmoedigen, maar ervoor zorgen dat ze gebeuren, en wel onmiddellijk en op een onpartijdige en onafhankelijke wijze.

Vluchtstad Brussel biedt Dejan Anastasijević onderdak

2009-03-13T05:34:00.000-07:00

Het Brusselse internationaal literatuurhuis Passa Porta is lid van het netwerk International Cities of Refuge Network (ICORN), waartoe ook o.a. Barcelona, Edinburgh, Mexico City, Oslo behoren. Deze steden engageren zich om vervolgde schrijvers op te vangen voor een periode van 1 à 2 jaar.
De eerste gast in Brussel is de Servische onderzoeksjournalist Dejan Anastasijević. Hij moest met vrouw en kind zijn thuisland verlaten na dreigementen en een aanslag op zijn appartement in april 2007. Anastasijević begon begin jaren negentig zijn carrière bij de dissidente radio B92, waarvoor hij oorlogsreportages maakte in Vukovar en Bosnië. Gedurende de jaren negentig zou Anastasijević uitgebreid blijven schrijven over de oorlogswreedheden van de toenmalige Servische president Slobodan Milošević. Aldus was hij in 2002 de eerste Servische journalist die in Den Haag kwam getuigen tegen Milošević.
Dejan Anastasijević is momenteel correspondent voor het Belgradose weekblad Vreme and freelance-journalist voor Time Magazine. Hij schreef eerder onder meer voor The Guardian en Die Zeit. Hij is auteur van het boek Out of Time (2000), over de Servische oppositie, en werkt momenteel aan een volgende boek.
In Time Magazine schreef hij daags na de granaat-aanslag ‘Blast from the past’. U kan ook een interview met Anastasijević beluisteren over de Servische politiek, Kosovo en Europa.

Internationale vrouwendag: Latijns-Amerikaanse schrijfsters bedreigd

2009-03-05T00:56:00.000-08:00

Als onderdeel van haar campagne 'Freedom to write in the Americas', die in februari werd gelanceerd, vestigt het Writers in Prison Committee van International PEN de aandacht op het werk van vier vrouwelijke auteurs die in deze regio worden bedreigd.

In 2008 registreerde WIPC gevallen van agressie tegen 37 schrijfsters of journalistes in 11 (Latijns-)Amerikaanse landen. De ergste landen zijn Mexico (10 gevallen), Peru (9), Venezuela (6) en Colombia (4). Het ging vooral om doodsbedreigingen (11 vrouwen), maar ook andere vormen van bedreiging en pesterijen. Drie vrouwen werden kort aangehouden, vijf fysiek aangevallen (alle in Venezuela), twee stonden terecht (beide in Peru), en één Braziliaanse journaliste kreeg een nadien opgeschorte straf.

Deze patronen zijn symptomatisch voor de agressie tegen Latijns-Amerikaanse schrijvers in het algemeen, maar bij de vrouwen vallen twee dingen op: Patricia Ariz,een bekende Colombiaanse toneelauteur, dramaturg, actrice en mensenrechtenactiviste , en Melissa Patino,een 21-jarige Peruviaanse studente-dichteres, werden beiden beschuldigd van terrorisme omwille van hun vermeende medewerking aan linkse politieke groepen.
Anderzijds zijn er een heel aantal gevallen in Mexico van vrouwelijke auteurs voor wie op alle mogelijke manieren het leven lastig wordt gemaakt omdat ze zich hebben uitgesproken tegen seksuele uitbuiting en pedofilie.
Voor twee van hen vraagt International PEN bijzonder aandacht. Lydia Cacho is schrijfster, journaliste en voorvechtster voor de rechten van vrouwen. Ze won in 2007 de Oxfam/Novib PEN-prijs voor vrije meningsuiting en de Tucholsky prijs van de Zweedse PEN. Na de publicatie van haar boek Los Demonios del Eden: el poder detras de la pornografia in 2005 werd ze gearresteerd, opgesloten, fysiek gefolterd en bedreigd met verkrachting en dood. Achter de aanklacht zaten de gouverneur van de staat Puebla en een zakenman die ze had beticht in haar boek. In 2007 werd ze vrijgesproken maar ze krijgt nog steeds bedreigingen. In datzelfde jaar oordeelde het Opperste Gerechtshof van Mexico dat haar arrestatie en opsluiting geen schending van haar burgerrechten betekenden. Ze heeft haar zaak nu aanhangig gemaakt bij de Interamerikaanse Commissie voor Mensenrechten. De laatste doodsbedreiging ontving ze op 24 februari jl.
Sujana Martinez Montemayor wordt sinds 2006 vervolgd en bedreigd om wat ze schreef over links tussen kindermisbruik en de katholieke kerk van Mexiko. In haar boek El Manto Purpura documenteert ze gevallen van misbruik die werden toegedekt door de kerkelijke overheden in Mexico en de VS. De doodsbedreigingen hebben nu plaatsgemaakt voor subtielere pesterijen: in maart 2008 werd ze ontslagen op haar krant Milenio na de publicatie van een kritisch artikel voor de federale overheid, en in september 2008 verhinderde een van Mexico's populairste boekhandelketens de verkoop van twee van haar boeken.

Alle details vindt u hier.

Caselist juli-december 2008 gepubliceerd

2009-03-01T03:01:00.000-08:00

Zopas publiceerde International PEN de tot eind 2008 bijgewerkte lijst van auteurs die door het Writers in Prison Committee (WiPC) in bescherming worden genomen. Het is een overzicht van 623 gevallen van aanvallen op schrijvers en journalisten over de hele wereld.

In de 12 maanden van 2008 volgde WiPC 877 gevallen van agressie tegen schrijvers, journalisten, uitgevers en andere mensen die het geschreven woord gebruiken om ideeën te verspreiden.

Vierentwintig van hen werden gedood. In sommige gevallen is het onduidelijk of ze werden aangevallen omwille van wat ze schreven, in andere gevallen is het zonneklaar. In alle gevallen moeten de moorden dienen om anderen te doen nadenken over het risico om hun mond open te doen.
Het aantal moorden is het voorbije jaar ongeveer gehalveerd tegenover de voorgaande jaren, een reden tot optimisme. Die terugval is hoofdzakelijk het gevolg van meer veiligheid voor journalisten in Irak, waar tot vorig jaar bijna de helft van de doden vielen. In 2008 waren het er nog maar drie. Wat PEN wel zorgen baart is de situatie in Sri Lanka, waar zes journalisten in 2008 werden vermoord, en vele andere onder constante bedreiging leven. Lasantha Wickrematunga, een zeer gerespecteerde uitgever in Sri Lanka, werd in januari 2009 vermoord. Hij stond al een aantal jaren op de WIPC-lijst als slachtoffer van vele doodsbedreigingen. Zijn dood is een verschrikkelijke getuigenis hoe ernstig dit soort bedreigingen moet worden genomen. Het WiPC telde bijna 200 doodsbedreigingen en aanvallen in 2008. En dat is beslist een onderschatting, want het is erg moeilijk om gegevens over dit soort agressie bijeen te sprokkelen, en vaak worden bedreigingen ook niet aangegeven.

Opsluiting in gevangenissen – gaande van een paar maanden tot vele jaren – blijft een ernstig probleem. In 2008 had WIPC weet van 195 gevallen. Van 133 van de gevangen auteurs of journalisten stond vast dat hun veroordeling het gevolg was van wat ze schreven. China, Birma, Iran, Cuba, Oesbekistan, Eritrea en Vietnam blijven, net als voorheen, de landen waar dissidente schrijvers en journalisten het grootste gevaar lopen in de gevangenis terecht te komen. Andere landen zijn Azerbeidzjan, Afghanistan, Syrië, Egypte en Kameroen. De hoop dat de situatie in China in de aanloop naar de Olympische Spelen zou verbeteren ging niet in vervulling. In het begin én op het eind van het jaar werden ongeveer 40 schrijvers en journalisten gevangengenomen. Sommige werden vrijgelaten, maar daarop volgden weer nieuwe arrestaties. De opmerkelijkste was die van de voorzitter van het Independent Chinese PEN Centre, Liu Xiaobo, eind december. In Birma, werd een gevangenisstraf van 59 jaar uitgesproken tegen dichter, cabaretier en activist Zargana. Die werd nadien verminderd tot 35 jaar, nog altijd een straf die ongezien is. Nooit eerder werd de laatste decennia zo’n zwaar vonnis uitgesproken tegen een schrijver om politieke redenen. Hij wred veroordeeld voor ‘illegale’ activiteiten omwille van een hulpprogramma dat hij lanceerde voor slachtoffers van de cycloon Nargis.

Ook Latijns-Amerika blijft een bron van zorg: 25 schrijvers en journalisten zitten gevangen in Cuba, talrijke schrijvers werden vermoord of met de dood bedreigd in Mexico, vele ontvingen doodsbedreigingen of stonden terecht in Peru, Colombia en Nicaragua, en censuur is een dagelijkse plaag in Venezuela. International PEN startte daarom een campagne die gedurende het hele jaar bijzondere aandacht zal besteden aan deze regio.

In veel gevallen werden schrijvers niet gevangengezet maar wel onder druk gezet door langdurige processen, processen die soms jaren duren. Ook al leiden die meestal niet tot gevangenisstraffen, de processen zijn zowel psychologisch als financieel uitputtend. Soms lijkt het er ook op dat dit net de bedoeling van de gerechtszaken is – een schrijver straffen zonder de internationale veroordeling te riskeren die gevangenzetting zou meebrengen. Turkije is daar het meest opvallende voorbeeld van. Meer dan 70 schrijvers en journalisten zijn momenteel in een proces verwikkeld op basis van verschillende artikelen die de vrije meningsuiting belemmeren.

U kunt hier de volledige (Engelse) caselist nalezen.

Gevangenisstraf Zargana teruggebracht tot 35 jaar

2009-02-20T10:44:00.000-08:00

Het regime in Myanmar heeft de gevangenisstraf van dichter en komiek Zargana (47) gereduceerd van 59 jaar naar 35 jaar, zo meldt het Writers in Prison Committee van de International Pen op gezag van het nieuwsagentschap Mizzima. Zargana werd in november 2008 veroordeeld vanwege zijn vreedzame oppositie tegen de junta en generaal Than Shwe in het voormalige Birma. Hij werd in juni 2008 gearresteerd nadat hij een hulpactie probeerde op te zetten voor de slachtoffers van de cycloon Nargis. Volgens het bewind in Myanmar zou Zargana kritiek hebben gehad op de trage hulpverlening bij die ramp, die naar schatting voor vele tienduizenden doden zorgde. De familie van Zargana heeft aangekondigd dat ze de zaak voor het hooggerechtshof in Myanmar willen brengen. Andere leidende culturele figuren, zoals journalist Zaw Thet Hwe, dichter Saw Wei en musicus musician Win Maw, werden eveneens tot lange gevangenisstraffen veroordeeld. International PEN blijft de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van Zargana eisen, net als van de andere opposanten die in tegenspraak met artikel 19 van het VN-charter van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens over de vrijheid van expressie, zitten opgesloten. PEN roept op om brieven te sturen naar het regime en de Birmese ambassades in het Westen.

Advocaat Anna Politkovskaja doodgeschoten

2009-01-19T09:34:00.000-08:00

En net vandaag, op de herdenking van de moord op Hrant Dink, werd in Moskou en vooraanstaand advocaat die zich inzette voor mensenrechten in Tsjetsjenië doodgeschoten. Dat heeft het Russische persbureau RIA-Novosti bekendgemaakt.

De dodelijke aanslag op Stanislav Markelov vond plaats in het centrum van Moskou, kort nadat hij een persconferentie had gegeven. Daar had de jurist gezegd te overwegen bij een internationaal hof bezwaar aan te tekenen tegen de vervroegde vrijlating van kolonel Joeri Boedanov, vorige week.

Boedanov werd in 2003 tot tien jaar cel veroordeeld voor de moord op de 18-jarige Heda Koengajeva. De kolonel wurgde de jonge vrouw, omdat hij haar voor een sluipschutter van de Tsjetsjeense rebellen hield.

Het proces tegen Boedanov werd indertijd nauwlettend gevolgd en gezien als een proeve van de bereidheid van de machthebbers op te treden tegen mensenrechtenschendingen in Tsjetsjenië. Zijn vrijlating vorige week veroorzaakte grote verontwaardiging in Tsjetsjenië.
Markelov trad in het verleden op als advocaat van onder anderen Anna Politkovskaja, verslaggeefster van de Novaya Gazeta, die in haar stukken schendingen van mensenrechten door het Russische leger in Tsjetsjenië aan de kaak stelde. Ook vertegenwoordigde hij activisten in zaken vanwege misbruik tegen het Russische leger.

De pleger van de aanslag op Markelov wist vandaag te ontkomen. Een freelancejournaliste die Markelov te hulp wilde komen nadat die was neergeschoten, werd ook geraakt. Zij werd naar het ziekenhuis gebracht. Hoe ze er aan toe was, was nog niet bekend.

Tweede verjaardag van de moord op Hrant Dink herdacht

2009-01-19T08:20:00.000-08:00

Vandaag is het precies twee jaar geleden dat de Armeense journalist Hrant Dink in de Turkse hoofdstaf Istanbul is vermoord. Vier organisaties in België willen dat feit herdenken en zich engageren om de strijd voor zijn idealen, voor de gerechtigheid en de democratie, voort te zetten. De Vereniging van Democratische Armeniërs van België, de Verenigingen van Assyriërs van België, het Koerdisch Instituut van Brussel en de Stichting Info-Türk stellen zich vragen bij de trage verloop van het proces tegen Dinks moordenaar, ‘ondanks de overvloed aan bewijzen en bekentenissen’. De organisaties citeren de familie en de vrienden van Dink tijdens de laatste hoorzitting: ‘Wat met degenen die de ogen hebben gesloten voor de moord op Hrant? Degene die de trekker heeft overgehaald is op het proces, maar wie zijn de echte bezitters van dit wapen?’
De vier verenigingen roepen ook op om het onderzoek naar het Ergenekon-netwerk nog diepgaander te voeren. Ergenekon is de naam van een vermoedelijke samenzwering van leger en conservatieve krachten om de vijanden van de Turkse staat te vermoorden. Volgens sommigen was het dit netwerk die de opdracht heeft gegeven om Dink te vermoorden. ‘De regering doet intussen al het mogelijke, na zijn poging de illusie te scheppen dat men iets tegen de diepe staat zou ondernemen door de lancering van de Ergenekon operatie, om maar niet de talrijke moorden te moeten behandelen die door de diepe staat werden gepleegd, waaronder de moord op Hrant Dink en de christenen in Malatya alsook op verschillende Koerden. Inderdaad, het doel van de Ergenekon-procedure is niet de opheldering van de moorden die door de staatskrachten werden gepleegd.’
De vier Belgische groeperingen noemen de toegenomen bedreigingen aan het adres van niet-islamitische minderheden in Turkijke erg verontrustend. ‘De doodsbedreiging gericht aan een van de advocaten van Hrant Dink, Erdal Dogan, omwille van zijn deelname aan een televisieprogramma over dit onderwerp toont aan dat de heksenjacht in dit land nog niet is opgehouden. Deze heksenjacht viseert bovendien eveneens de opposanten van het regime van Ankara die in Europese landen, zoals België, wonen.’
‘Toch verheugen wij ons over de verschillende burgerinitiatieven die de taboes in Turkije willen doorbreken en wij steunen de strijd om de Anatolische samenleving op lange termijn grondig te veranderen.’
Een van die burgerinitiatieven is het TBMM/Forum OCG. Dat Forum wil een schaduwparlement vormen voor de Turkse assemblee. Het bestaat in voorlopig in twintig Turkse steden maar uiteindelijk moeten dat er 81 worden, met meer dan 2000 vertegenwoordigers van NGO’s en professionele organisaties. Eenmaal per maand moeten die samenkomen met de bedoeling het werk van zowel de regering als de oppositie te controleren. Ook de ‘reguliere’ parlementsleden worden op meetings uitgenodigd om in ‘Joint Working Groups’. Alle meningen kunnen worden uitgedrukt om ‘elkaar beter te leren begrijpen’. Het resultaat van de vijftien ontmoetingen is relatief pover, zo geeft de organisatie zelf toe. Nog maar tien parlementsleden lieten zich zien, een participatiegraad van maar 6 procent. ‘Het is misschien niet prettig vast te stellen dat onze parlementsleden de burgerinititieven niet erg serieus nemen, maar toch is het zo,’ aldus Şanar Yurdatapan van TBMM/Forum OCG. ‘Hebben deze meetings sowieso zin als de parlementsleden gewoonweg hun kat sturen?’ Yurdatapan hoopt op snelle beterschap. ‘En we hebben onszelf een belofte gedaan. Of ze komen of niet, we zullen ze blijven uitnodigen. En wij blijven samenkomen om lokale en nationale kwesties te bespreken, met onze vooroordelen aan de deur achtergelaten.’

Verzen krassen met een potscherf

2009-01-08T08:50:00.000-08:00

Als hoofd van het Writers-in-Prison-Comittee van PEN Vlaanderen gaf Hilde Keteleer een interview aan Meander. Literair magazine. Het gesprek vormt een mooie staalkaart van de activiteiten van het WIPC.

U kunt het interview hier nalezen.

Boeken over mensenrechten

2008-12-13T05:15:00.000-08:00

Zestig jaar geleden werd de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Op tal van plekken op aarde – Darfur, Zimbabwe, Congo, Birma, om de meest in het oog springende van dit moment te noemen – lijkt het alsof deze verklaring nooit getekend is.

Over de de mensenrechten verschenen recentelijk een historisch en een filosofisch boek: Lynn Hunt legt in Inventing Human Rights (Norton, 2007) een interessant verband tussen het ontstaan van het idee van mensenrechten in de 18de eeuw en de toename van empathie door de populariteit van romans.

Moraalfilosoof Griffin werkt in On Human Rights (Oxford University Press, 2008), vanuit de grondkenmerken van het mens-zijn (autonomie, het vermogen je te kunnen ontplooien) naar de mensenrechten en probeert die zo met elkaar te verzoenen en hun universaliteit nog eens aan te tonen.

Praktischer van insteek zijn twee andere boeken. Het 20ste-eeuwse idealisme en de tandeloosheid van de VN worden belichaamd door diplomaat Sergio Vieira de Mello, die in 2003 omkwam bij een bomaanslag in Bagdad. Dit is het onderwerp van Samantha Powers’ Chasing the Flame (Penguin 2008, vertaling verschenen bij Contact). Uit het boek rijst het beeld op van een man die mét de VN-organisatie moest knokken om door machthebbers een beetje serieus te worden genomen.

Mensenrechten staan, tot slot, haaks op de soevereiniteit van staten, ook de zwakste en meest mislukte. Na de genocides in Rwanda en de Balkan gaf de VN zich in 2005 het recht die soevereiniteit te passeren. De Australische diplomaat Gareth Evans noemde zijn boek naar dit principe Responsibility to Protect (Brookings Institution, 2008). En de Verklaring zelf? Van ‘de seculiere Bijbel van onze tijd’ bestaat in het Nederlands vreemd genoeg alleen een in samenwerking met Amnesty uitgegeven boek voor kinderen, Vrij (Lemniscaat, 2008). (Maartje Somers, Vrij Nederland, lichtjes ingekort)

Prominente dissidente auteur gearresteerd in China

2008-12-11T21:26:00.000-08:00

Liu Xiaobo, de voormalige voorzitter van het onafhankelijk Chinese Pen Centrum, is op 8 december jongstleden thuis gearresteerd. Hij is een van de vele activisten die de afgelopen dagen in China werden aangehouden bij de viering van de 60ste verjaardag van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. De meesten zijn ondertussen terug vrijgelaten, maar Liu niet. Aangenomen wordt dat hij is aangeklaagd op verdenking van ‘subversieve activiteiten tegen de staatsmacht’. Het Writers in Prison Committee van PEN International drukt haar grote vrees uit bij de gang van zaken en vreest dat de arrestatie van Liu gebeurde omwille van de vreedzame oppositie die hij sinds jaar en dag voert tegen de schending van de mensenrechten in China. Liu en 300 andere dissidenten, academici, schrijvers en journalisten ondertekenden recent een open brief waarbij ze de oprichting van Charter 08 steunden. Charter 08 roept op tot democratische hervormingen in China, het einde van de éénpartijstructuur en een staatsbestel gebaseerd op verkiezingen en mensenrechten. De naam verwijst expliciet naar de actie in het voormalige Tsjecho-Slowakije, Charter 77, een initiatief van onder meer Vaclav Havel en Pavel Kohout. Het Writers in Prison Committee roept op tot de onmiddellijk en onvoorwaardelijke vrijlating van Liu in het kader van artikel 19 van het International Covenant on Civil and Political Rights, dat ook door China is ondertekend.

Zargana nu 59 jaar cel in Myanmar

2008-11-28T08:20:00.000-08:00

Volgens het nieuwsmagazine 'The Irawaddy' heeft Zargana, die op 21 november 2008 al veroordeeld was tot vijfenveertig jaar opsluiting, op 27 november nog bijkomend veertien jaar gekregen voor inbreuken op vier artikels van de strafwet - 17/2, 32 (b), 295 (a) en 505 (b) - en dit alles voor zijn vreedzame oppositie-activiteiten. Journalist Zaw Thet Hwe, een vriend en medestander van Zargana, kreeg tijdens dezelfde zitting vier bijkomende jaren, wat zijn totale straf op negentien jaar gevangenis brengt.

We kunnen niet anders dan herhalen dat we verbijsterd zijn en de Belgische regering oproepen, krachtig te protesteren bij de Birmese generaals. Hopelijk komt er gauw een einde aan een van de wreedste dictaturen momenteel ter wereld en mogen Zargana en zijn collega's dichters weer dichten zonder deze hoge prijs te betalen...

Meer informatie vindt u hier (vorige blogbericht over Zargana).

Nieuw erelid: Mehmet Bakir

2008-11-27T03:42:00.000-08:00

De Turkse journalist en uitgever Mehmet Bakir wordt door PEN Vlaanderen als nieuw erelid opgenomen. Hieronder vindt u informatie over Bakir en over de rechtzaak die tegen hem aangespannen werd.

Mehmet Bakir, journalist en uitgever van het magazine Güney, werd gearresteerd op basis van het artikel 7 van de antiterreurwet op een manier die volgens International PEN duidelijk niet te verenigen valt met de internationale standaarden voor eerlijke rechtspraak en vrijheid van meningsuiting. PEN vraagt om zijn vrijlating.

Na een proces van bijna drie jaar, werd Bakir veroordeeld op 12 februari 2007, samen met zeven anderen, zogezegd allen leden van de BP KK-T, een marxistische partij (Noord-Koerdistan/Turkije) BP KK-T. Hij werd eerst veroordeeld tot meer dan vier jaar gevangenis, die uiteindelijk na beroep teruggebracht zijn tot tweeënhalf jaar. Hij bleef vrij tot zijn veroordeling uitgesproken werd, en moest in het begin van 2007 naar de gevangenis van Bolu. Zijn vrijlating wordt verwacht op 9 mei 2009.

Zorgwekkend is dat het oordeel gebaseerd zou zijn op uitspraken die men bij de acht beschuldigden verkregen had onder foltering. Het proces was controversieel en werd twee keer overgedaan. Deze zaak heeft in Turkije veel stof doen opwaaien.

Het is een complexe zaak, waarvan het proces vier jaar duurde. Er was veel consternatie over de ongeregeldheden. Op 9 juli 2002 was Mehmet Bakir met een kennis onderweg naar een vakantiehuis bij Izmir, en werden ze tegengehouden door de politie, die hen zonder verdere verklaring meenam voor ondervraging. Vier dagen werden ze ondervraagd zonder dat ze een advocaat of familie konden contacteren. Het is mogelijk dat ze tijdens die periode het voorwerp geworden zijn van foltering. Ze werden ondervraagd over de BP KK-T, met hoofdkwartier in Duitsland, waar Mehmet Bakir als free-lance journalist had gewerkt. Volgens Amnesty International is BP KK-T een kleine, geweldloze oppositiepartij. Mehmet Bakir ontkent contact met hen te hebben.

Hij werd vrijgelaten op 21 januari 2003, maar mocht het land niet verlaten. Zijn identiteitskaart werd afgenomen, en verhoren tegen hem en zeven andere betrokkenen in de zaak werden voortgezet. Op 24 juli 2003 werden hij en vier anderen veroordeeld tot vier jaar en twee maanden gevangenisstraf vanwege stichting/lidmaatschap van BP KK-T. De anderen kregen tien maanden.

Bakirs verdediging ging in beroep, en tijdens het proces bleef hij in vrijheid. Op 7 april 2004 werd het verdict door het beroepshof verworpen, en werd een nieuw proces geëist. Op 12 oktober 2004, en hoewel de openbare aanklager vrijspraak wenste, werd Mehmet Bakir veroordeeld tot tweeënhalf jaar. Opnieuw gingen Bakir en de anderen in beroep, en in november 2005 werd de zaak door het hof van cassatie teruggestuurd naar de rechtbank van Izmar, met de vraag dat de amendementen van juni 2005, die de rechten van de verdediging moesten versterken, in rekening gebracht zouden worden. Op 16 maart 2006 was er de laatste zitting, en bleef de rechtbank van Izmir bij het verdict van oktober 2004.

Artikel 7 van de antiterreurwet, waarop de aanklacht tegen Mehmet Bakir en de anderen gebaseerd was, werd in juli 2006 afgeschaft. Toch werd de zaak doorgezet.

Op 26 december 2006 aanvaardde het hof van cassatie de veroordeling. Op 12 februari 2007 begon de straf van Mehmet Bakir, die zal aflopen in mei 2009. Mehmet Bakir zit op dit moment in de gevangenis van Balu, halverwege tussen Istanboel en Ankara.

Zargana veroordeeld tot vijfenveertig jaar

2008-11-22T05:45:00.000-08:00

Het Writers in Prison Committee van International PEN en van PEN Vlaanderen is met stomheid geslagen door het vonnis dat de Birmaanse dichter en standup comedian Zargana op 21 november te horen kreeg: vijfenveertig jaar gevangenis voor het overtreden van de wet op de elektronische informatie. Hij is een van de leidende dissidenten die de voorbije dagen tijdens speciale rechtszittingen in de Insein-gevangenis werden veroordeeld voor hun vreedzame oppositie-activiteiten, sommigen tot onthutsend wrede straffen. International PEN en PEN Vlaanderen veroordelen deze uitspraken en vragen de onmiddellijke en onvoorwaardelijke vrijlating van al wie momenteel in de gevangenis in Myanmar verblijft omdat hij of zij het recht op vrije meningsuiting uitoefende dat wordt gewaarborgd door artikel 19 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

Vorige zaterdag nog, de Internationale dag van de gevangen schrijver, bracht PEN Vlaanderen teksten van Zargana op het podium van het Letterenhuis, samen met gedichten en prozafragmenten van andere, bekende schrijvers die werden vermoord, die ooit gevangen zaten of nog altijd in de kerkers van dictaturen zuchten.

Maung Thura, bekend onder zijn artiestennaam Zargana, wat zoveel wil zeggen als pincet, een verwijzing naar de jaren toen hij tandheelkunde studeerde, is een meester in de politieke satire. Zoals geen ander kan hij de tics van Birmaanse generaals imiteren. Zargana zat al een paar keer achter de tralies in de jaren ’80 en ’90. Eenzame opsluiting was zijn deel. Hij mocht lezen noch schrijven. Hij kraste met een potscherf zijn verzen op de vloer van zijn cel en leerde ze uit het hoofd. Hij werd een van PENs belangrijkste adoptanten.

Op 25 september vorig jaar werd hij nog een keer gearresteerd. Hij had te duidelijk de boeddhistische monniken gesteund die op straat kwamen om tegen de dictatuur in hun land te protesteren. Hij was niet alleen, ver van daar. Maar hij is een symbool voor het geduld en de hardnekkigheid waarmee de Birmanen zich verzetten tegen de dictatuur die hun land teistert. Hij werd korte tijd later vrijgelaten maar in juni van dit jaar opnieuw opgepakt. Er waren zeven aanklachten tegen hem, maar waarnemers denken dat hij vooral werd gearresteerd omdat hij op eigen houtje in mei slachtoffers van de orkaan Nargis probeerde te helpen en in interviews met buitenlandse zenders de regering met de vingers wees.

Vele bekende opposanten die deelnamen aan de betogingen van augustus, zoals Zargana, maar ook dichter Saw Wei en muzikant Win Maw, werden de voorbije weken veroordeeld in wat de BBC beschrijft als een ‘juridische strafexpeditie door het hele spectrum van Myanmars beweging voor meer democratie’.

Zie ook verslag van de avond die we onlangs organiseerden ter gelegenheid van De Dag van de Gevangen schrijver, en waar gedichten van Zangara werden voorgelezen.

Voor meer details zie hier.

GEKOOID

2008-11-20T14:48:00.000-08:00

Op 15 november, dag van de gevangen schrijver, vond er in het Letterenhuis in Antwerpen een voorleesavond plaats, waar leden van het Writers-in-Prison-Comité (of het Comité voor Schrijvers in de Kerker, zoals onze voorzitter het noemt) en van het PEN-bestuur teksten lazen van hun minder fortuinlijke collega’s die ooit gevangen zaten, die vermoord werden, of nog altijd in de gevangenis of elders het leven zuur gemaakt wordt.

Iedere deelnemer aan de voorleessessie mocht zijn of haar eigen auteur uitkiezen, en zonder dat er iets was afgesproken kregen we een haast volmaakte tour d’horizon door tijd en ruimte, een mooi bewijs dat het aan banden leggen van schrijvers niet gebonden is aan politieregimes, wereld-delen of historische periodes.

Wim Geysen leidde de voorlezers in met een korte schets over leven en werk van de gevangen of vermoorde dichter, en tussendoor kregen we muziek van Martin Jansen. Jan Vanriet gaf ons een prachtige tekening voor de affiche en de flyers, die u in de toekomst nog zult zien opduiken... Alle aanwezigen waren getuige van een gedenkwaardige, bijwijlen ontroerende leessessie, die ons nog maar eens met de neus op de vaak navrante feiten duwde en ons extra motiveerde om verder te doen waarmee we bezig zijn.

PEN-leden die het voelen kriebelen om ons te vervoegen: aarzel niet, kijk op de website (www.penvlaanderen), klik daar op ‘writers in prison’, lees de blog, en schrijf een mailtje om je aan te melden. We zullen je met open armen ontvangen!

Hier leest u een greep uit het programma.

Hier kan u de open brief van Geert Van Istendael lezen.

Somalië: dansen en zingen verboden

2008-11-19T12:55:00.001-08:00

Al meerdere keren kregen we van onze Somalische collega en journalist Abdulkadir M. Wa'ays, die in ballingschap in Vlaanderen woont, berichten over hoe erg het in zijn land gesteld is met de vrijheid van meningsuiting onder invloed van de oprukkende islamistische groeperingen, die momenteel dreigen het bewind in handen te krijgen. Je mag er niet alleen niet meer schrijven en spreken, het gaat van kwaad naar erger: militieleden van de Unie van Islamitische Rechtbanken vielen vrijdagavond 14 november binnen op een traditioneel dansfeest in de buitenwijken van Bal'ad town, 30 kilometer noordelijk van de hoofdstad Mogadishu. Ze namen 33 dansers - 25 vrouwen en 7 mannen - in hechtenis. De volgende dag werden de dansers beschuldigd van een niet-islamitische activiteit en kregen ze in zweepslagen voor de ogen van een honderdkoppig publiek.

Prijs van Europese Commissie voor journalist uit Benin

2008-11-19T12:49:00.000-08:00

Journalist Larisse Houssou uit Benin heeft de Natali Grand Prize 2008 gewonnen. De prijs werd ingesteld ter nagedachtenis van vice-voorzitter van de Europese Commissie Lorenzo Natali en is onderdeel van het ontwikkelingsbeleid van de Commissie waarin het belang van vrijheid van meningsuiting, democratie en mensenrechten wordt benadrukt. Houssou kreeg de prijs voor een artikel over de kindsoldaten in Darfur, gepubliceerd in ‘Le Progrès’. Dit jaar deden 1500 journalisten uit 150 landen mee aan de Lorenzo Natali-Prijs voor de Journalistiek. Uiteindelijk hebben zeventien journalisten een Natali-prijs gewonnen.

PEN-rapporten over Vietnam en Afghanistan voor VN

2008-11-11T09:06:00.000-08:00

International PEN legde twee rapporten voor die als input moeten dienen voor de vijfde Universal Periodic Review (UPR) van de VN over Afghanistan en Vietnam. De Universal Periodic Review heeft nog geen Nederlandse naam gekregen. Misschien omdat het nog iets nieuws is (werd dit jaar in het leven geroepen), of omdat een het een beetje raar klinkt. Het zou dan iets worden als 'Universele Periodieke Bespreking'. Hoe dan ook, onder deze procedure worden alle lidstaten van de VN om de vier jaar onderworpen aan een evaluatie van hun mensenrechtensituatie en –beleid. Dit gebeurt op basis van drie rapporten: 1) een rapport van de staat, 2) een synthese van de aanbevelingen en commentaren van de verschillende verdragsorganen en Speciale Rapporteurs over het betreffende land, samengesteld door het Hoge Commissariaat voor de Rechten van de Mens, en 3) een rapport namens NGOs. Vervolgens wordt in de Mensenrechtenraad een dialoog met de staat aangegaan, gevolgd door een aantal aanbevelingen. De zitting over Afghanistan en Vietnam vindt plaats volgend jaar in mei.

PEN ontmoet nieuwe speciale rapporteur VN

2008-11-11T09:03:00.000-08:00

Begin oktober ontmoette Sara Whyatt, WIPC-verantwoordelijke in Londen, de nieuwe speciale rapporteur voor vrijheid van meningsuiting Frank La Rue, toen die voor het eerst de Commissie Mensenrechten van de VN in Genève bezocht. La Rue drukte expliciet de wens uit om nauw samen te werken met International PEN. Hij is het eens met onze standpunten over de problemen die samenhangen met het strafbaar maken van‘belediging van godsdienst’, waarover we al eerder berichtten. Hij werkt samen met andere rapporteurs om de negatieve gevolgen van deze tendens te beperken. Er is afgesproken dat PEN informatie zal bezorgen over de landen die La Rue wil bezoeken. In maart 2009 presenteert hij zijn eerste rapport. Hij zal ook aanwezig zijn op de WIPC-conferentie volgend jaar in juni.
Wie meer info wil: zie http://www.aclj.org/News/Read.aspx?ID=3089

PEN Vlaanderen in het netwerk intergouvernementele organisaties

2008-11-11T09:01:00.000-08:00

Tijdens de WIPC-conferentie in april dit jaar werd er op verzoek van een aantal centra een netwerk opgericht om de stem van PEN te laten horen in de Verenigde Naties, de Europese Unie en andere Intergoevernementele Organisaties (IGO’s). Dat netwerk zorgt voor informatie over activiteiten en legt ideeën naast elkaar van de deelnemende centra. Voorlopig zijn dat: de Amerikaanse, Vlaamse, Canadese, Catalaanse, Engelse, Noorse en Frans-Zwitserse centra. Op die manier kan dezelfde informatie worden gebruikt in bv. New York, Brussel en Genève, waar zich de hoofdkwartieren van die grote organisaties bevinden, en wordt het lobbywerk een stuk makkelijker.

Af en toe zult u hier dan ook informatie vinden over die activiteiten.

Tunesisch webtijdschrift 'Kalima' vernietigd

2008-10-17T05:23:00.000-07:00

Het tijdschrift 'Kalima' (www.kalimatunisie.com), dat werd gerund door ons erelid Naziha Rjiba en door Sihem Bensedrine, kan sinds 8 oktober niet meer worden beheerd door de webmasters. Ze hebben geen toegang meer en kunnen er dus ook geen berichten meer op plaatsen. Hoofdredactrice van de site Bensedrine verklaarde: 'de Tunesische veiligheidsdiensten zijn de enigen die belang hebben bij zo'n aanval tegen een site die sowieso al niet meer toegankelijk was voor Tunesische internauten. Ik sluit niet uit dat de Tunesische geheime dienst met de hulp van hackers te werk is gegaan.' Deze aanval komt er drie maanden nadat de site werd omgevormd tot een platform voor gegevens en voor multimediale verspreiding. Andere onafhankelijke sites werden in het verleden al het slachtoffer van gelijkaardige aanvallen, met name 'Tunisnews' (www.tunisnews.net) (april 2008) en de blog van rechter Mokhtar Yahaiaoui (http://tunisiawatch.rsfblog.org) (november 2005). Al jarenlang worden sites met een politieke inhoud of handelend over mensenrechten gecensureerd in Tunesië. Hetzelfde geldt voor Youtube.

Bovendien werd Sihem Bensedrine fysiek en verbaal aangevallen in de rue d'Angleterre in Tunis toen ze op weg was naar een solidariteitsmeeting met de schrijfster Zakia Dhifaoui, die al sinds juli vorig jaar in de gevangenis zit.

Naziha Rjiba, vice-voorzitster van OLPEC, het Observatoire national pour la liberté de presse, d'édition et de création, beschouwt de aanval op de site van Kalima als een aanval op de vrijheid van meningsuiting en de agressie op Sihem Bensedrine als een schending van het recht op de vrijheid van mening.

15 november: Dag van de Gevangen Schrijver

2008-10-03T02:29:00.000-07:00

Op zaterdag 15 november, internationale Dag van de Gevangen Schrijver, organiseert het Writers in Prison-Comité van PEN Vlaanderen een avond met teksten van schrijvers die ooit in de gevangenis zaten of er nog steeds in zitten. Leden van het comité en PEN-bestuursleden lezen korte prozateksten en gedichten van hun minder fortuinlijke collega's. Ze worden muzikaal begeleid door Martin Jansen.

Plaats: AMVC Letterenhuis, Minderbroederstraat 22, Antwerpen
Aanvangsuur: 20 u - inkom gratis

Op het programma Anna Achmatova, Faray Bayrakdar, Breyten Breytenbach, Nazim Hikmet, Primo Levi, Jack Mapanje, Leonard Peltier, Ken SaroWiwa, Rodolfo Walsch, Tsering Woeser, Zheng Yichun en Zargana, u gebracht door Marleen de Crée, Johan de Boose, Mieke De Loof, Frans Denissen, Joris Gerits, Hilde Keteleer, Xavier Roelens, Annmarie Sauer, Karel Sergen, Lucienne Stassaert, Jeroen Theunynck en Ingrid Vander Veken. Wim Geysen presenteert.

Salman Rushdie, Orhan Pamuk en Kiran Desai op de bres voor Birma

2008-09-23T14:11:00.000-07:00

Internationale schrijvers en journalisten van naam en faam herdenken vanavond in New York de eerste verjaardag van de Saffraanrevolutie, de geweldloze opstand van de Birmaanse monniken. Salman Rushdie, Orhan Pamuk, Siri Hustvedt en Kiran Desai zullen fragmenten van verboden teksten voorlezen als vreedzaam protest tegen de onderdrukking van de monniken, van wie er honderden nu nog vermist zijn. De monnik U Gawsita, een van de leiders van de betogingen die nu in ballingschap leeft, zal een gesprek hebben met journalist George Packer van de New Yorker. Ook Paulo Sergio Pinheiro, de voormalige VN-rapporteur voor de mensenrechten, komt spreken. De opbrengst wordt geschonken aan de International Burmese Monks Organization, die Birma wil helpen na de verwoestende doortocht van de cycloon Nargis in mei 2008. Bij de cycloon vielen in het straatarme land vele tienduizenden doden. Internationale noodhulp geraakte maar mondjesmaat bij de slachtoffers. De benefiet wordt gesteund door New York Review of Books, het Open Society Institute en PEN American Center.

(Bron: De Papieren Man)

Poëtische virtuele estafetteloop ten einde

2008-08-15T10:42:00.000-07:00

Op 8 augustus eindigde in Peking ook de door International PEN georganiseerde 'poem relay', een origineel initiatief dat de tocht van de Olympische vlam vierenhalf maanden lang door 65 landen op de voet volgde.

Initiatiefnemers waren een paar collega's van het Duitstalige Zwitserse PEN centrum, die algauw de medewerking kregen van centra over de hele wereld. Het gedicht 'Juni' van de gevangen dichter Shi Tao ging als een fakkel voor de vrijheid van meningsuiting de wereld rond. Met 125 vertalingen in 98 talen was de virtuele estafetteloop een poëtische petitie aan de Chinese machthebbers.

De laatste talen waarin het gedicht kon worden gelezen en gehoord waren op 3 augustus het Sichuan, op 4 augustus het Tongaisch, op 5 augustus het Bahasa/Indonesisch, op 6 augustus het Bengali, op 7 augustus het Vietnamees, en op 8 augustus werd het eindstation bereikt: Peking.

Momenteel wordt door het Oostenrijkse PEN-centrum in samenwerking met het Independent Chinese Center en de Duitstalige Zwitsers een boekpublicatie voorbereid waarin alle vertalingen een plaats zullen krijgen.

Collega Wim Geysen sprak de Nederlandse vertaling in. U kunt die nog altijd terugvinden op de website: www.penpoemrelay.org

China: een moeizaam huwelijk van sport en vrije meningsuiting

2008-08-13T12:17:00.000-07:00

Drie dagen voor de Olympische Spelen begonnen, noteerde International PEN volgende feiten:

- 44 schrijver en journalisten zitten gevangen in Chinese gevangenissen;

- dissidente schrijvers en journalisten die niet gevangenzitten, krijgen strenge beperkingen opgelegd in hun bewegingsvrijheid en hun mogelijkheden om vrijuit te spreken en te publiceren;

- internetcensuur en wetten zoals die op subversie en het aanzetten tot separatisme worden geregeld gebruikt om auteurs en journalisten het recht op vrije meningsuiting te ontzeggen.

Het Olympisch ideaal luidt: 'Bijdragen aan de verwezenlijking van een vreedzamere en betere wereld door jongeren op te voeden via sport die wordt uitgeoefend zonder discriminatie, in een geest van vriendschap, solidariteit en fair play.'

International PEN stelt volgende vragen:

- Hoe rijmen de arrestaties van schrijvers en de censuur met democratie?

- Hoe kan onderdrukking van verslaggeving gelijkheid en vrede promoten?

- Fair play en censuur zijn niet verenigbaar, en evenmin draagt de onderdrukking van schrijvers bij tot de opbouw van een vreedzamere en betere wereld.

International PEN vraagt daarom aan de Chinese regering om haar belofte voor de bevordering van het Olympisch ideaal waar te maken door:

- alle gevangen schrijvers en journalisten vrij te laten en te stoppen met het pesten en censureren van schrijvers en journalisten in China;

- een eind te maken aan de internetcensuur, en de wetten te hervormen die gebruikt worden om schrijvers en journalisten gevangen te zetten en de vrije meningsuiting aan banden te leggen;

- de belofte gestand te doen dat 'er gaan restricties zullen zijn in de berichtgeving en de bewegingsvrijheid van journalisten tijdens de Olympische Spelen

'Olympische' arrestaties

2008-08-10T05:19:00.000-07:00

Op 8 augustus begonnen de Olympische Spelen in Peking. In de aanloop werden weer tal van auteurs en journalisten die hun mond opendeden, opgepakt. International PEN is bezorgd om de vele arrestaties. Op 21 juli bijvoorbeeld werd Du Daobin, een dissidente schrijver en lid van het onafhankelijke Chinese PEN Centrum, opnieuw opgepakt, nadat hij eerder was vrijgelaten, zogenaamd omdat hij de voorwaarden voor zijn probatietijd had geschonden. Hij was in oktober 2003 tot drie jaar veroordeeld wegens zijn kritische geschriften op het internet, en in juni 2004 vrijgelaten. Hij moet nu de rest van zijn straf uitzitten. Toevallig, net voor de Olympische Spelen beginnen...

27 juni : International PEN bij de Europese Commissie

2008-08-09T08:00:00.000-07:00

WIPC-verantwoordelijke bij PEN International Sara Whyatt en bij PEN Vlaanderen Hilde Keteleer vertelden tijdens een informele bijeenkomst met ambtenaren van het Directoraat-Generaal ‘Uitbreiding’ hoe het met de vrijheid van mening voor auteurs en journalisten in Turkije is gesteld. Ze baseerden zich daarvoor op de rapporten die in Londen worden gemaakt. Het was een interessante en spannende kennismaking met het besluitvormingsproces van onze Europese instellingen. Want onder andere op basis van dit soort informele contacten met een hele reeks burgerorganisaties schrijft de Commissie de halfjaarlijkse rapporten die vervolgens worden voorgelegd aan de Ministerraad. Die rapporten zijn bijzonder belangrijk voor kandidaat-lidstaten die uitkijken naar hun mogelijke toetreding.

26 juni: zitting subcommissie Mensenrechten in het Europees Parlement

2008-08-09T07:57:00.000-07:00

Op 26 juni vond er een zitting plaats van de subcommissie Mensenrechten. De voorzitster van dat comité, Hélène Flautre, een Franse Groene, bleek bereid om Sara Whyatt van het WIPC-secretariaat in Londen spreekruimte te geven, evenals collega Alexis Krikorian van de in Genève gevestigde internationale Uitgeversfederatie, die gelijkaardig werk doet als Sara, maar dan voor de uitgevers.

Na overleg tussen de mensenrechtencommissie, Sara, Alexis en Hilde Keteleer werd beslist om de thema’s ‘Belediging van religie’ en ‘Tunesië’ op de agenda te zetten. Een aantal parlementairen en assistenten, vertegenwoordigers van de Europese Commissie en een delegatie van PEN Vlaanderen, waaronder erevoorzitter Stefaan van den Bremt, luisterden naar Sara’s uiteenzetting met de titel ‘Religious defamation, a flawed concept’ (een gebrekkig concept). Het onderwerp staat hoog op de agenda van PEN International, omdat respect voor de godsdienst in heel wat landen almaar vaker wordt ingeroepen als een verantwoording voor het beperken van de vrije meningsuiting (zie bericht hieronder). Kennelijk vindt ook het Europees Parlement nu dat dit begrip geen wettelijk middel mag zijn om pennen en monden het zwijgen op te leggen en dat het in de Europese Unie niet thuishoort.

Alexis Krikorian behandelde in zijn toespraak de gemeenschappelijke IPA/PEN-tussenkomst bij de Raad voor de mensenrechten in Genève over Tunesië en de manipulaties die landen als Tunesië aanwenden om in de officiële rapporten niet met de vinger te worden gewezen. Het is behoorlijk hallucinant welke lepe trucs daarbij aan bod komen, zoals bijvoorbeeld het optrommelen van fake ngo’s, die in feite staatsorganisaties zijn met als enige doel de buitenwereld een rad voor de ogen te draaien.

Aansluitend op deze interventies in de commissievergadering van het Parlement vond er in een ander lokaal een informele lunchbijeenkomst plaats met onze gasten en met leden van de mensenrechtencommissie, georganiseerd door het Brusselse kantoor van GTZ, de Duitse organisatie voor ontwikkelingssamenwerking. Daar ging het over de samenhang tussen vrije meningsuiting en vermindering van armoede. Sara Whyatt vertelde over de vele auteurs en journalisten die strafrechterlijk vervolgd worden omdat ze bijvoorbeeld onderzoek doen en schrijven over corruptie als een obstakel voor toegang tot informatie over de verdeling van rijkdom in een land.

Het WIPC van PEN Vlaanderen heeft zich tijdens de conferentie in Glasgow geëngageerd om deel uit te maken van een werkgroep ‘internationale instellingen’, en deze ontmoetingen in Brussel waren een eerste poging om ons engagement ook concreet gestalte te geven. Er is duidelijk gebleken dat er in het Parlement en bij de Commissie belangstelling is voor het werk van PEN en dat moet een aanmoediging zijn voor andere centra om bij hun eigen Europese afgevaardigden aan te kloppen.

Alle deelnemers aan deze activiteiten waren enthousiast en tevreden met het resultaat. Uiteraard beseffen we goed dat dit soort activiteiten ook maar een beperkte draagwijdte heeft, net zoals de briefschrijfacties en de andere vormen van steun aan onze ereleden, maar telkens is er toch weer een sprankeltje hoop dat we op de juiste spijker slaan om het minder fortuinlijke collega’s iets makkelijker te maken.

Belediging van godsdienst

2008-08-09T07:49:00.000-07:00

De Algemene Vergadering en de Raad voor Mensenrechten van de Verenigde Naties keurde onlangs twee resoluties goed die problemen veroorzaken voor de uitoefening van het recht op vrije meningsuiting.Die resoluties gaan over belediging van religie in het algemeen, en vooral over de opkomst van islamofobie sinds 2001, over nieuwe wetten die moslims viseren of hen discrimineren, en negatieve beeldvorming over de islam in de media. In de resoluties worden lidstaten, media en ngo’s opgeroepen om de dialoog tussen culturen en religies te verbeteren, maar de lidstaten worden ook aangemaand om de verspreiding te verbieden van ideeën, beeldmateriaal en geschriften, die racistisch of xenofoob zijn of die religies in het vizier nemen. Er worden eveneens wettelijke beschermingsmaatregelen tegen belediging van godsdiensten aanbevolen. In het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (1966) worden wel een beperkt aantal uitzonderingen toegelaten op de vrije meningsuiting zoals de bescherming van nationale veiligheid en de openbare orde, of de eerbiediging van de rechten en de reputatie van anderen, maar nu zou daar dus de eerbiediging van godsdiensten of geloofsovertuigingen bijkomen.

Mensenrechtenorganisaties, niet in de laatste plaats uit islamitische staten, vrezen dat dit censuur zal rechtvaardigen. Het standpunt van PEN in deze aangelegenheid is duidelijk: godsdiensten zijn systemen van ideeën, die ingebed zijn in instellingen en soms ook in staten. En daarom kunnen ze niet uitgesloten worden van kritiek en bevraging. International PEN steunt de VN in hun inspanningen om het recht van alle individuen op vrije uitoefening van hun godsdienst te beschermen en alle vormen van religieuze discriminatie te beëindigen. Maar het meent dat die doelstellingen al worden gewaarborgd in het bestaande VN-mandaat, met name in artikel 20 van de Universele Verklaring van de Mensenrechten (het recht op vrije godsdienstkeuze). En dat kan gebeuren zonder een ander fundamenteel mensenrecht, gewaarborgd in artikel 19, aan te tasten. Want in dat artikel staat: ‘Een ieder heeft recht op vrijheid van mening en meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid om zonder inmenging een mening te koesteren en om door alle middelen en ongeacht grenzen inlichtingen en denkbeelden op te sporen, te ontvangen en door te geven.’ Godsdienstige opvattingen horen immers bij ‘denkbeelden’…

International PEN vraagt dan ook dat deze twee VN-resoluties worden herzien, en dat er ruimte wordt gecreëerd voor een dialoog, waarin uiteenlopende opvattingen over thema’s zoals godsdienst met elkaar worden geconfronteerd zonder angst voor wettelijke of fysieke bestraffing. Alleen op die manier kunnen begrip en tolerantie worden bevorderd.

Achttien schrijvers gedood in 2007, aldus jaarverslag PEN

2008-08-07T11:45:00.000-07:00

In 2007 zijn wereldwijd 18 auteurs vanwege hun schrijfactiviteiten om het leven gebracht, zo meldt het PEN-Zentrum Deutschland, de Duitse tak van de internationale PEN-club die zich bezighoudt met bedreigde schrijvers. De cijfers staan te lezen in de Oostenrijkse krant Der Standard.

Bovendien zijn 18 auteurs als vermist opgegegeven en nog steeds spoorloos, terwijl 217 schrijvers gevangen werden gezet, 231 schrijvers met de dood werden bedreigd en 109 tijdelijk vastgezet. 104 auteurs zijn overvallen én mishandeld en vier werden ontvoerd, zo zegt de organisatie, die zich baseert op cijfers van de internationale PEN. Ze vraagt om meer aandacht voor de problematiek van gevangen gezette auteurs, onder andere ook in Tibet. Om deze Tibetaanse schrijvers een hart onder de riem te steken, zal het PEN-Zentrum Deutschland in 2009 de Dalai Lama uitnodigen, wanneer China 'schwerpunkt' is op de Frankfurter Buchmesse.

(Bron: De Papieren Man)

Artikel 301, alweer

2008-07-07T04:30:00.000-07:00

Eens te meer wordt een uitgever in Turkije veroordeeld voor het beledigen van de staat volgens het beruchte artikel 301 over smaad en beledigingen, eerroof en laster ten aanzien van de staat. Op 30 April 2008 werd dit artikel geamendeerd opdat de toetreding tot de Europese Unie door het oude artikel 159 niet in het gedrang zou komen. Maar wat te denken wanneer met deze eerste veroordeling onder het nieuwe artikel de situatie uit het verleden gewoon verder blijft zoals die was? Ragip Zarakolu, die al heel lang strijd voert voor de vrijheid van meningsuiting en voor de minderheidsrechten, werd op 17 juni tot vijf maanden gevangenis veroordeeld, een straf die kan worden omgezet in een geldboete. Een maximum straf van twee jaar is nog steeds onderdeel van de geamendeerde wettekst. Het Internationale Writers in Prison Committee van PEN heeft samen met het WIPC Vlaanderen herhaaldelijk een oproep gelanceerd opdat Turkije artikel 301 uit het strafrecht zou halen. De zaak Ragip Zarakolu maakt duidelijk dat er nog altijd problemen zijn met de vrije meningsuiting en met gevoelige onderwerpen zoals de Armeense zaak en de rechten van Koerden en andere minderheden. Zarakolu werd immers vervolgd en gestraft omdat hij het boek The truth will set us free/Armenians and Turks reconciled heeft uitgegeven. De veroordeelde auteur ontving dit jaar de ‘IPA Vrijheid van publicatie-prijs’ en is erelid van verschillende PEN-centra.

Is hij de enige die vervolgd wordt? Nee. Op dit ogenblik lopen er rechtzaken tegen wel tachtig journalisten en schrijvers en op basis van wetten die indruisen tegen de internationale verdragen die Turkije ondertekende.

Wie wil reageren, kan contact opnemen met writersinprison@penvlaanderen.be

"Olympische" boodschap van PEN International

2008-04-07T07:59:00.000-07:00

Terwijl momenteel de olympische vlam van land tot land reist, stuurt ook PEN International een boodschap de wereld rond. Het gedicht “Juni” van Shi Tao is op 30 maart vertrokken in Griekenland en zal op 7 april in België arriveren. Het is een poëtische kijk op de dramatische gebeurtenissen van 4 juni 1989 op het Tiananmen-plein.

Hieronder vindt u alvast de Nederlandse vertaling.

Hier kunt u de tocht van het gedicht op de voet volgen.

JUNI
geen enkele dag
kan juni doen vergeten
juni, mijn hart ging dood
mijn gedichten gingen dood
en mijn liefste
ging ook dood in een romantische zee van bloed
juni, de verzengende zon deed mijn huid barsten
onthulde de ware aard van mijn wonde
juni, de vissen zwommen weg uit de bloedrode zee
naar een andere plek voor hun winterslaap
juni, de aarde vervormd, de rivieren verstomd
stapels brieven konden onmogelijk aan de doden worden bezorgd

(vertaald door Jan De Meyer en Iege Vanwalle in opdracht van PEN Vlaanderen)

Wim Geysen werd over de estafette-poëzie geïnterviewd op Eén.

In de bres voor Ayaan

2008-02-13T08:08:00.000-08:00

PEN Vlaanderen neemt het bij monde van Monika Van Paemel, Ingrid Vander Veken en Geert van Istendael op voor Ayaan Hirsi Ali. In een kort opiniestuk betreuren de auteurs dat de "vechtlust voor het vrije woord aanzienlijk bekoeld" lijkt te zijn en pleiten ze voor een "Europees Fonds ter bescherming van al wie om zijn mening wordt bedreigd".
Het volledige stuk kunt u hier lezen. Om de eisen kracht bij te zetten stuurde Pen Vlaanderen ook een brief naar minister van Buitenlandse Zaken Karel de Gucht en de voorzitter van het Europees parlement. De brief kunt u hier lezen.

Mijn steun hebben jullie

"Ik ben een criticus van vele uitspraken van Hirsi Ali. Maar ik ben het volledig eens met jullie stelling. Haar bescherming op Europees niveau zou, behalve terecht, zelfs eindelijk een mooi Europees initiatief kunnen vormen dat ons helpt te geloven dat er zoiets bestààt als Europa.
Ik ben het beu om telkens weer, bij elk woord van kritiek op Hirsi Ali, te moeten horen dat ik ‘dus’ vind dat zij zelf verantwoordelijk is voor haar bedreigingen, en dat ik ‘dus’ vind dat ze maar vermoord moet worden. Ook dat is een steeds meer voorkomende vorm van beknotting van het vrije woord: de intimidatie en intellectuele afpersing waarmee kritiek op de nieuwe heilige huisjes wordt beantwoord. Verdraaiingen en gortige leugens worden daarbij niet geschuwd. Vandaar, en sowieso botweg opdat haar geen haar gekrenkt mag worden: mijn steun hebben jullie." - Tom Lanoye

Dag van de Gevangen Schrijver

2007-11-15T07:07:00.000-08:00

Een mens zou de neiging hebben om een wereldwijde dag te organiseren voor vermoorde schrijvers. Bekijk de lijst die PEN gepubliceerd heeft. Ze is even indrukwekkend als bedroevend, even bedroevend als schrikbarend. Sinds de vorige dag die gewijd was aan auteurs achter de tralies, in één jaar tijd dus, werden meer dan veertig schrijvers en journalisten omgebracht in alle delen van de wereld. Een van het was onze Turks-Armeense adoptant Hrant Dink. Helaas, dode schrijvers kunnen we niet terug laten keren tot de levenden. We mogen en moeten en zullen hen herdenken, want het geheugen is de grondslag van het vrije woord. Als er één ding is dat despoten vrezen, dan wel dit: de herinnering aan andere tijden. De herinnering aan de warme glimlach, de frisse wind van de vrijheid.

Evenzeer mogen en moeten en zullen we ons het lot van gevangen schrijvers en journalisten aantrekken. Hen kunnen we wel helpen, hen kunnen we meer helpen dan we soms denken. Wij vestigen op 15 november de aandacht op een man en een vrouw, heel verschillend in de schrijfkunst, op twee verschillende continenten.
Wie kan Gambia aanwijzen op de wereldkaart? Zijn oppervlakte haalt niet eens een derde van België, het land is zelfs kleiner dan Vlaanderen. In Gambia wacht de journaliste Fatou Jaw Manneh een allesbehalve eerlijk proces. Ze had haar land al moeten ontvluchten omdat ze het gewaagd had kritische artikels te schrijven over de president. Ze is teruggekeerd naar haar land en meteen op het vliegveld gearresteerd, hoewel ze al meer dan tien jaar geleden politiek asiel had gekregen in de Verenigde Staten. Wat was haar misdaad? Ze had er de president van beschuldigd het land aan stukken te scheuren. De president was volgens Fatou Jaw Manneh een hoop terreur. In de grondwet van Gambia staat het recht op vrije meningsuiting vermeld. Tot je vrij je mening ook echt uit en vervolgens van rechtszaal naar rechtszaal wordt gesleept. Gelukkig is Fatou Jaw Manneh voorlopig vrij op borgtocht. Maar weggaan kan ze niet, haar paspoort werd in beslag genomen.

Ander werelddeel, andere schrijver – maar dezelfde haat tegen het vrije woord. Birma, of moet ik zeggen Myanmar, was door krantenlezers en tv-kijkers haast vergeten. Er waren wel flink wat managers die het land wisten liggen, het investeringsklimaat was er zo heerlijk rustig. In dictaturen is het gewoonlijk erg rustig, tot de mensen die erin moeten leven er genoeg van krijgen. Maung Thura, bekend onder zijn artiestennaam Zargana, wat zoveel wil zeggen als pincet, brengt zijn medeburgers aan het lachen, onbedaarlijk. Hij is een meester in de politieke satire. Zoals geen ander kan hij de tics van Birmaane generaals imiteren. Dat is leuk voor een tijdje. Hofnarren zijn geliefd in alle landen, in alle eeuwen. Maar zodra hun satire werkelijk bijt, is het voorbij. Zargana zat al een paar keer achter de tralies in de jaren ’80 en ’90. Eenzame opsluiting was zijn deel. Hij mocht lezen noch schrijven. Hij kraste met een potscherf zijn verzen op de vloer van zijn cel en leerde ze uit het hoofd. PEN heeft hem toen verdedigd. Hij werd een van PENs belangrijkste adoptanten.
Op 25 september van dit jaar werd hij nog een keer gearresteerd. Hij had te duidelijk de boeddhistische monniken gesteund die op straat kwamen om tegen de dictatuur in hun land te protesteren. Hij was niet alleen, ver van daar. Maar hij is een symbool voor het geduld en de hardnekkigheid waarmee de Birmanen zich verzetten tegen de dictatuur die hun land teistert. Een van zijn gedichten werd vertaald door Lucienne Stassaert, die een zeer actieve rol speelt in ons steuncomité voor gevangen schrijvers. De titel, In de vergeethoek, is uiteraard niet toevallig gekozen. Het ergste voor een gevangene is het besef dat iedereen hem/haar vergeten is. Dat je voor de mensen buiten de gevangenismuren niet meer bestaat. Het ergste voor een gevangen schrijver is, dat niemand hem meer kan horen. Dat niemand zich nog herinnert dat je hem kúnt horen.

In de vergeethoek
(Maung Thura/Zargana. Vertaling: Lucienne Stassaert)

’s Nachts klappen de maanstralen dicht.
De sterren stikken.
Die ongeluksvogel van een kerkuil
krijt zijn verdriet uit.
De oude trein ratelt op spoorlijnen
zijn vernietiging tegemoet
blaast hijgerig zijn laatste adem uit.
En ik? Ik stuur mijn gedachten ver buiten deze muren
dag in, dag uit, van ’s morgens tot ’s avonds.
Ik droom een eindeloze dagdroom,
droom een eindeloze tocht
in de loop van de nacht, bijtend
op het bit van mijn ongeduld:
de ene die ik roep daagt niet op,
de ene op wie ik wacht laat zich nooit zien
Ach, kon ik maar ophouden
met denken, zien, horen, dromen…
Ik zou helemaal niets meer voelen.

Geert van Istendael
Voorzitter PEN Vlaanderen.

Brief aan Hrant Dink

2007-01-19T06:43:00.000-08:00

Beste Hrant,
Exact een jaar geleden werd je doodgeschoten. Door iemand die verblind was, opgejaagd door de haat die hem was ingefluisterd door mensen voor wie ideologie belangrijker is dan begrip. Door mensen voor wie woorden dienen om verdeeldheid te zaaien.
Jij gebruikte de woorden om voor begrip te pleiten. Dàt is het vrije woord, Hrant: iets zo machtigs dat men je erom vermoordt. Je was daar bang voor, dat had je in je laatste tekst geschreven. Een bange duif. Maar je vertrouwde erop dat de inwoners van Istanbul je zouden beschermen, net zoals ze de duiven voeren en vrij laten rondtrippelen. Het heeft niet mogen zijn.
Deze dagen wordt in België een monoloog opgevoerd van een jonge Vlaamse schrijver. Hij legt zijn personage, een missionaris, de volgende woorden in de mond:

‘Wij hebben gekozen.
Ge moet niet bang zijn van te kiezen.
Dat mag groeien, uw echo.
Ge moet niet bang zijn van bang te zijn.
Ge zijt ’t toch.’

Jij had gekozen, Hrant. Je was bang, maar je had gekozen. En de echo van die keuze groeit. De roep om afschaffing van een infaam grondwetsartikel dat aanzet tot haat en onverdraagzaamheid klinkt steeds luider.
Je weet wat het woord ‘missionaris’ betekent, Hrant, je was christen. Heel wat van je geloofsgenoten hebben het moeilijk momenteel in Turkije. Ook dat bedreigen en pesten van christenen hoort bij het ultranationalisme, dat gevoed wordt door een aantal machthebbers in juridische en legerkringen, die hopen hun greep op de macht te behouden door ‘vijanden’ aan te wijzen.

Beste Hrant,
Eén keer maar heb ik je ontmoet, en ik kon zien, net als iedereen, dat je een groot man was. Dat een groot man als jij ook behoefte had aan de steun die een internationale gemeenschap van goedwillenden hem kon geven, bleek uit het kaartje met de nieuwjaarswensen dat ik, aangetekend, van je ontving de dag nadat je vermoord was. Er stond een gouden vlinder op, een dankbetuiging voor de steun van PEN Vlaanderen en voor de boodschap van goede wil. En de woorden: ‘life is so beautiful’.
Je hebt met dat mooie leven betaald, opdat anderen vrij zouden kunnen spreken. Vrij spreken, daar staan we voor, de hele PEN-schrijversgemeenschap. Als een groot man als jij de steun van een klein dichteresje uit een klein landje belangrijk genoeg vond om haar een gouden, aangetekende kaart te sturen, moet dat voor ons allen een aanmoediging zijn om door te gaan, om te blijven geloven dat woorden kunnen bevrijden.

Vandaag gedenken vele PEN-centra over de hele wereld je, vandaag ook houdt PEN Vlaanderen zijn jaarlijkse algemene vergadering. Uit naam van de schrijvende gemeenschap zullen we je een stil eresaluut brengen, je danken voor het voorbeeld, en de ambassadeur van Turkije in ons land opnieuw oproepen, bij zijn overheid aan te dringen op de afschaffing van artikel 301. Zodat kwaadwilligen niet langer een wettelijk wapen in handen zullen hebben om de verdraagzaamheid en het vrije woord te vermoorden.

Uit naam van PEN Vlaanderen,
Hilde Keteleer, verantwoordelijke Writers in Prison Committee

China overweegt maatregelen tegen bloggers

2007-01-11T05:25:00.000-08:00

PEKING (ANP) - De Chinese overheid is niet blij met de
stijgende populariteit van het bloggen in China en wil
gebruikers verplichten zich te registreren onder hun echte
naam. Zo kunnen bloggers bestraft worden als ze zich niet aan
de strenge censuurwetten houden.
Dit blijkt uit berichten van de Chinese staatsmedia donderdag.
De Chinese regering blokkeert al honderden websites, waarop
politiek gevoelig materiaal staat. Zoekmachines geven vanuit
China niet alle zoekresultaten weer.
Van de 58 mensen die wereldwijd vastzitten (cijfer van
september 2006) vanwege cybermisdaad, zitten er volgens de
mensenrechtenorganisatie Reporters zonder Grenzen vijftig in
China gevangen.
Aan het eind van 2006 waren er volgens de staatsmedia 20,8
miljoen internetbloggers in China. In totaal zijn er 132
miljoen internetgebruikers in China, dus 16 procent hiervan
heeft een blog, waarop een mening verkondigd kan worden.
ANP – 11 januari 2007

Chinese Internetcensuur

2006-06-24T05:39:00.000-07:00

Tijdens het recente internationaal congres van Writers in Prison Committees inIstanbul (2006) heeft Yu Zhang van het Onafhankelijk Chinees PEN Centrum een beeldopgehangen van de Chinese politiek ten aanzien van het Internetgebruik en de
beteugeling van informatieverspreiding en de vervolging van 'overtreders' die daar het gevolg van zijn. De Volksrepubliek China is een snel expanderendeInternetmarkt, met op dit ogenblik meer dan 111 miljoen gebruikers. Het Internet
is er commercieel beschikbaar in sinds 1995.
Volgens Liu Zhengrong, hoofd van het staatsbureau 'Internetzaken' en geciteerd tijdens een persconferentie in februari van dit jaar, "hanteert China geen lijst van verboden sites (met uitzondering voor stekken die porno en terrorisme verspreiden), worden er geen websites van het Web gehaald, zijn er geen arrestaties gebeurd voor de webpublicatie van dissidente meningen en bestaat er in China geen cyberpolitie". Nochtans is er sinds 28 december 2000 een besluit in voege dat het 'publiceren of doorgeven van schadelijke informatie, met het oog op aanzetten tot subversie tegen de staat en/of het bekritiseren van het socialistische systeem' strafrechtelijk vervolgt. Tevens werd een systeem van 'vrijwillige' censuur in het leven geroepen, het zgn. Gouden Schild, waaraan internetleveranciers zich moeten houden. Spottend wordt dit systeem de Grote Chinese Brandmuur (Firewall) genoemd. Websites die daarbij geweerd worden zijn o.a.: Hong Kong News, BBC China en alle sites die informatie verspreiden over de gebeurtenissen op het Tianmenplein (1989), Taiwan, Tibet, falung gong en dissidentie in het algemeen. Tot op heden ontsnapt de site van PEN International aan die censuur.
Ook werd reeds in 1996 een speciale politiemacht opgericht die het reilen en zeilen op het Chinese Internet in de gaten moet houden. Deze Wang Jing (voluit: Wang-luo Jing-cha) telt op dit ogenblik ruim 40.000 agenten en is actief in alle
31 Chinese provincies. De Wang Jing zorgde er o.m. voor dat in 2004 de helft van de ruim 200.000 Internetcafés gesloten werd en dat de uitbaters moesten instemmen met de installatie van speciale software die het surfgedrag en de identiteit van de gebruikers registreert en aan de politie doorzendt.
Sinds 2004 belandden 43 Chinezen in de cel vanwege hun Internetgebruik. De uitgesproken straffen zijn niet min met gemiddeld 5 jaar opsluiting. De Volksrepubliek China houdt, aldus nog Yu Zhang van het Chinese PEN Centrum, op
dit ogenblik 81 journalisten en 'internetovertreders' vast.